لباس جوشکاری و استاندارد EN ISO 11611: کلاس ۱ یا کلاس ۲؟
پاسخ کوتاه: لباس جوشکاری استاندارد با EN ISO 11611 سنجیده میشود و دو کلاس دارد. کلاس ۱ برای فرآیندهایی است که پاشش کم دارند — TIG، MIG کمجریان، نقطهجوش و لحیمکاری. کلاس ۲ برای فرآیندهای پرپاشش است — الکترود دستی با روکش قلیایی یا سلولزی، MAG با گاز کربنیک و جوش با سیم توپودری. تفاوت عددی دو کلاس در دو آزمون است: تحمل ۱۵ در برابر ۲۵ قطرهٔ فلز مذاب، و ۷ در برابر ۱۶ ثانیه مقاومت در برابر حرارت تشعشعی.
لباس جوشکاری استاندارد چه چیزی را ثابت میکند
لباس جوشکاری در استاندارد بینالمللی EN ISO 11611 در برابر چهار خطر مشخص سنجیده میشود: پاشش قطرههای ریز فلز مذاب، تماس کوتاه با شعله، حرارت تشعشعی قوس، و تماس اتفاقی و کوتاه با هادی برقدار تا حدود ۱۰۰ ولت جریان مستقیم در شرایط عادی جوشکاری. همین بند آخر نکتهای دارد که کمتر گفته میشود: عرق، آلودگی و روغن روی پارچه، این حفاظت الکتریکی را کاهش میدهد. لباس چربشده دیگر همان لباس نیست.
این استاندارد پوشاک تن و اقلام جانبی مانند هود، پیشبند، ساقدست و گتر را پوشش میدهد، ولی حفاظت دست را شامل نمیشود؛ دستکش جوشکاری استاندارد جداگانهای دارد.
کلاس ۱ و کلاس ۲ لباس جوشکاری در یک جدول
پارچهای که همهٔ آزمونهای پایه را پاس کند کلاس ۱ میگیرد؛ اگر آستانهٔ سختترِ سه آزمون حرارت تشعشعی، مقاومت پارگی و فلز مذاب را هم رد کند، کلاس ۲ میشود.
| آزمون | کلاس ۱ | کلاس ۲ | معنی عملی |
|---|---|---|---|
| پاشش فلز مذاب — ISO 9150 | ۱۵ قطره | ۲۵ قطره | شمار قطرهای که دمای پشت پارچه را ۴۰ درجه بالا میبرد |
| حرارت تشعشعی — ISO 6942 با شاخص RHTI 24 | ۷ ثانیه | ۱۶ ثانیه | زمان تا افزایش ۲۴ درجهٔ دما در برابر تابش قوس |
| گسترش شعله — ISO 15025 | کد A1 الزامی | کد A1 الزامی، A2 اختیاری | رفتار پارچه پس از ۱۰ ثانیه تماس با شعله |
| وزن معمول پارچه | حدود ۳۰۰ گرم بر مترمربع | معمولاً بالای ۴۰۰ گرم بر مترمربع | کلاس ۲ سنگینتر و گرمتر است |
کلاس بالاتر همیشه انتخاب بهتر نیست. لباس کلاس ۲ سنگینتر و کمتنفستر است؛ در جوشکاری TIG تابستانی، تحمیل کلاس ۲ به جوشکار معمولاً به بازکردن دکمه و بالا زدن آستین ختم میشود که خودش خطر است. کلاس را از روی فرآیند انتخاب کنید، نه از روی احتیاط عمومی.
کدام فرآیند جوشکاری به کدام کلاس نیاز دارد
| کلاس | فرآیندها | وضعیت کار |
|---|---|---|
| کلاس ۱ | TIG، MIG با ولتاژ پایین، میکروپلاسما، نقطهجوش، لحیمکاری برنج، جوش گاز، MMA سبک | کار روی سطح، تهویهٔ مناسب، پاشش کم |
| کلاس ۲ | الکترود دستی با روکش قلیایی یا سلولزی، MAG با گاز کربنیک یا مخلوط، MIG پرجریان، سیم توپودری، برش و شیارزنی قوسی | کار در فضای بسته، بالای سر، ریختهگری و کورهٔ فولاد |
پیوست انتخابی خود استاندارد هم انتخاب را به همین دو عامل گره میزند: نوع فرآیند و وضعیت کار. جوشکاری بالای سر یا داخل مخزن، حتی با فرآیند کمپاشش، کلاس بالاتر میخواهد چون قطره روی شانه و یقه مینشیند.
کد A1 و A2 روی برچسب یعنی چه
- A1 — شعله بهصورت سطحی و افقی به نمونه زده میشود. این آزمون برای هر لباس جوشکاری الزامی است.
- A2 — شعله از لبهٔ نمونه زده میشود. اختیاری است ولی برای لباسی که درز و لبهٔ زیاد دارد اهمیت دارد.
روی برچسب لباس جوشکاری استاندارد باید هم شمارهٔ استاندارد، هم کلاس و هم کد یا کدهای شعله دیده شود. برچسبی که فقط نوشته «نسوز» یا «ضد جرقه» هیچ ادعای قابلسنجشی ندارد. تفاوت پارچهٔ ذاتاً دیرسوز با پارچهٔ عملیاتشده را در لباس دیرسوز و پارچهٔ نسوز توضیح دادهایم.
الزامهای طراحی که لباس جوشکاری را از لباس کار جدا میکند
استاندارد سیزده الزام طراحی دارد که هدف همهشان یکی است: قطرهٔ مذاب جایی برای نشستن پیدا نکند.
- جیب کمتر، و شیب دهانهٔ جیب شلوار حداکثر ۱۰ درجه تا قطره مستقیم داخل نرود
- یقهٔ کت باید تا بالا بسته شود و گردن را بپوشاند
- هیچ قطعهٔ فلزی پیوسته و نمایان مجاز نیست؛ دکمهفلزی پل حرارتی میسازد و پوست را میسوزاند
- آستین روی دستکش و شلوار روی ساق کفش بیفتد، نه برعکس
- نوار شبرنگ فقط در صورتی مجاز است که خودش آزمون شعله را پاس کرده باشد
هنگام استعلام از تأمینکننده، سه چیز بخواهید: گواهی آزمون پارچه، عکس برچسب داخل لباس، و اعلام کلاس. هر سه در پروندهٔ تأیید HSE پروژه لازم میشود.
تفاوت EN ISO 11611 با EN ISO 11612
| وجه مقایسه | EN ISO 11611 | EN ISO 11612 |
|---|---|---|
| دامنه | ویژهٔ جوشکاری و فرآیندهای مشابه | حفاظت عمومی در برابر گرما و شعله در صنعت |
| معیار پاشش | شمار قطرهٔ فلز مذاب با آستانهٔ ۴۰ درجه | کدهای D و E برای آلومینیوم و آهن مذاب |
| حفاظت الکتریکی | دارد؛ تماس کوتاه تا حدود ۱۰۰ ولت جریان مستقیم | ندارد |
| کاربرد نمونه | کارگاه جوش، مونتاژ سازه | ریختهگری، کورهٔ فولاد، پتروشیمی |
برای کارگاهی که هم جوشکاری دارد و هم کار کنار کوره، لباسی که همزمان هر دو استاندارد را داشته باشد انتخاب امنتری است. متن کامل دامنهٔ استاندارد در صفحهٔ رسمی ISO 11611 آمده است.
پوشش کامل جوشکار؛ فهرست اقلام
| قلم | نکتهٔ انتخاب |
|---|---|
| کت و شلوار جوشکاری | کلاس مطابق فرآیند؛ شلوار جدا از کت برای تعویض سادهتر |
| پیشبند و ساقدست چرمی | لایهٔ دوم روی نقاط پرپاشش، نه جایگزین لباس |
| دستکش | خارج از دامنهٔ این استاندارد؛ دستکش آرگون و دستکش جوشکاری |
| گتر و کفش | ساق بلند و بدون بند نمایان؛ کفش ایمنی و استاندارد EN ISO 20345 |
| کلاه و ماسک جوشکاری | سایهبان مطابق جریان کار؛ کلاه ایمنی صنعتی و EN 397 |
| پارچهٔ نسوز و پردهٔ جوشکاری | جداکنندهٔ ایستگاه کار برای حفاظت نفرات مجاور |
در ریختهگری و کار کنار کوره، پوشاک آلومینیومی جای لباس جوشکاری را میگیرد؛ کاربرد و آستانهٔ حرارتی این دو یکی نیست.
پرسشهای پرتکرار
تفاوت کلاس ۱ و کلاس ۲ لباس جوشکاری چیست؟
کلاس ۱ تحمل ۱۵ قطرهٔ فلز مذاب و ۷ ثانیه حرارت تشعشعی را ثابت میکند و کلاس ۲ تحمل ۲۵ قطره و ۱۶ ثانیه را. کلاس ۱ برای فرآیندهای کمپاشش مانند TIG و کلاس ۲ برای الکترود دستی، MAG و سیم توپودری است.
آیا لباس کار معمولی با پارچهٔ ضخیم برای جوشکاری کافی است؟
نه. ضخامت پارچه جای آزمون را نمیگیرد. لباس جوشکاری علاوه بر پارچه، الزامهای طراحی دارد؛ از شیب جیب تا نبود قطعهٔ فلزی نمایان. لباس کار نخی معمولی میتواند خودش مشتعل شود.
شلوار نسوز و ساقدست هم باید همان کلاس لباس باشد؟
هر قلمی که در معرض پاشش است باید کلاس متناسب با فرآیند داشته باشد. رایجترین اشتباه، کت استاندارد با شلوار کار معمولی است؛ قطرهٔ مذاب روی زانو مینشیند.
استعلام لباس جوشکاری و پوشاک نسوز
برای انتخاب کلاس متناسب با فرآیند کارگاه شما و دریافت پیشفاکتور، با شمارهٔ ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ تماس بگیرید.
آخرین بازبینی: ۷ شهریور ۱۴۰۵ · بازبینی بعدی: آذر ۱۴۰۵