چکلیست بازرسی داربست؛ فرم و مراحل ایمنی پیش از کار
بازرسی داربست یعنی کنترل ایمنی سازه پیش از هر شیفت کاری و پس از هر تغییر یا باد و باران شدید. بازرس ذیصلاح پایهها، مهاربندی، کفتختهها، گاردریل و مسیر دسترسی را چک میکند و وضعیت را روی کارت داربست ثبت میکند. داربستِ بدون کارت سبزِ معتبر، نباید استفاده شود.
چرا داربست باید پیش از هر شیفت بازرسی شود؟
داربست یک سازهٔ موقت است که مدام دست میخورد؛ کارگر تخته جابهجا میکند، مهاربندی باز میشود تا مصالح رد شود، و باد و باران پایداریاش را تغییر میدهد. همین «موقتبودن» است که سقوط از داربست را به یکی از پرتکرارترین حوادث کارگاههای ساختمانی تبدیل کرده است.
بازرسی روزانه از این جهت مهم است که بیشتر نقصها دیداریاند و اگر پیش از شروع کار دیده شوند، با چند دقیقه اصلاح برطرف میشوند. همان نقص اگر نادیده بماند، وسط شیفت و زیر بار کارگر خودش را نشان میدهد.
رایجترین نقصهایی که داربست را مردود میکند
پایهٔ نشستکرده یا بدون کفشک، مهاربندی ناقص یا بازشده، نبود گاردریل و تختهٔ پاخور، کفتختهٔ لق یا شکسته، اتصالنبودن داربست به سازه، و مسیر دسترسی نامناسب. هر کدام از اینها بهتنهایی برای متوقفکردن کار کافی است.
چکلیست بازرسی داربست
این چکلیست را میتوانید چاپ کنید و سرِ کار، بندبهبند کنترل کنید. هر ردیفی که «مردود» شد، تا رفع کامل نقص، کار روی داربست متوقف میماند.
| بخش | چه چیزی را چک کنیم | معیار قبولی |
|---|---|---|
| پایه و کفشک | نشست پایه، وجود کفشک و صفحهٔ زیرپایه | پایه روی سطح سفت و تراز، همهٔ کفشکها سر جای خود |
| شاقولی بودن | عمودی بودن پایهها و افقی بودن دستکها | سازه شاقول است، انحراف محسوس ندارد |
| مهاربندی | بادبند و مهارهای ضربدری در جای خود | هیچ مهاری باز یا حذفنشده نباشد |
| اتصال به سازه | تایها و مهار داربست به ساختمان | اتصالها محکم و در فواصل درست |
| کف کار | تختهٔ کف از نظر لقی، ترک و پوشش کامل | کف یکپارچه، بدون فاصله و تختهٔ معیوب |
| گاردریل و پاخور | نردهٔ حفاظ و تختهٔ پاخور لبهٔ کار | گاردریل محکم و پاخور نصبشده |
| دسترسی | نردبان یا راهپلهٔ ورود به طبقات | مسیر امن و مهارشده، نه بالارفتن از سازه |
| کارت وضعیت | کارت داربست و تاریخ آخرین بازرسی | کارت سبز معتبر و بهروز |
مراحل بازرسی داربست گامبهگام
- پیش از بالارفتن، کل سازه را از فاصله نگاه کنید؛ کجی یا نشست از دور بهتر دیده میشود.
- پایهها و کفشکها را کنترل کنید؛ نشست یا نبود کفشک یعنی توقف کار.
- مهاربندی و اتصال به سازه را بندبهبند چک کنید.
- روی کف کار، لقی و پوشش کامل تختهها و سالم بودن گاردریل و پاخور را بررسی کنید.
- مسیر دسترسی را امتحان کنید و کارت وضعیت را با تاریخ بهروز امضا کنید.
سیستم کارت وضعیت داربست؛ سبز و قرمز
سادهترین راه برای اینکه هیچکس روی داربست بازرسینشده کار نکند، کارت وضعیت است. کارت سبز یعنی داربست بازرسی و تأیید شده و آماده کار است؛ کارت قرمز یعنی در حال نصب، تغییر یا مردودشده و ورود ممنوع. کارت باید در محل ورود نصب باشد و تاریخ و نام بازرس ذیصلاح روی آن ثبت شود.
بازرسی داربست کار فرد آموزشدیده است. اگر تیم شما این آموزش را ندیده، دورهٔ ایمنی داربستها و کار در ارتفاع نقطهٔ شروع درستی است.
چکلیست بازرسی یا دورهٔ ایمنی داربست را استعلام بگیرید
برای دریافت فرم بازرسی و مشاورهٔ تجهیز کارگاه تماس بگیرید.
بازرسی داربست و مهار سقوط کنار هم
بازرسی سازهٔ داربست یک نیمهٔ ایمنی کار در ارتفاع است؛ نیمهٔ دیگر، تجهیز فردی کارگر است. حتی روی داربست سالم، اگر لبهٔ باز وجود دارد، کارگر باید سیستم مهار سقوط داشته باشد. روش بازرسی این تجهیزات را در چکلیست بازرسی هارنس و سیستم مهار سقوط آوردهایم و برای انتخاب درست هارنس، راهنمای خرید هارنس مطابق EN 361 کمک میکند. مرور کلی تجهیزات هم در تجهیزات کار در ارتفاع آمده است.
خطاهایی که بازرسی را بیاثر میکند
بیشترین اشکال، تبدیلشدن بازرسی به یک امضای تشریفاتی است؛ کارت بدون اینکه کسی واقعاً بالا برود امضا میشود. خطای دوم، بازرسی فقط از پایین است، در حالی که نقص کف کار و گاردریل تنها روی خودِ طبقه دیده میشود. خطای سوم، ثبتنکردن نقصهای کوچک است؛ یک تختهٔ کمی لق امروز، همان تختهای است که هفتهٔ بعد زیر پای کارگر میشکند.
راه درست این است که بازرسی مسئول مشخص، معیار روشن و مستندسازی داشته باشد. همان چکلیست بالا اگر جدی پر شود و نقصها پیگیری شوند، بیشتر حوادث پیش از وقوع متوقف میشوند. آموزش بازرس هم بخشی از همین زنجیره است، نه یک هزینهٔ اضافی.
پرسشهای پرتکرار
هر چند وقت یکبار باید داربست را بازرسی کرد؟
پیش از اولین استفاده، بعد از آن بهصورت دورهای و پیش از هر شیفت کاری، و همچنین پس از هر تغییر در سازه یا شرایط جوی نامساعد مثل باد و باران شدید. نتیجهٔ هر بازرسی روی کارت وضعیت ثبت میشود.
چه کسی صلاحیت بازرسی داربست را دارد؟
فرد آموزشدیده و ذیصلاحی که با اجزای داربست و معیارهای ایمنی آشناست. بازرسی نباید به فرد بدون آموزش سپرده شود، چون بسیاری از نقصها فقط با چشم آموزشدیده دیده میشود.
کارت قرمز داربست یعنی چه؟
یعنی داربست در حال نصب، تغییر یا مردودشده است و کار روی آن ممنوع است. تنها کارت سبزِ معتبر و بهروز اجازهٔ استفاده میدهد.
اگر وسط کار نقصی در داربست دیدیم چه کنیم؟
کار را متوقف کنید، کارت را به قرمز تغییر دهید و مسئول را مطلع کنید. استفاده تا رفع کامل نقص و بازرسی مجدد ممنوع است.
آخرین بازبینی: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ — بازبینی بعدی: زمستان ۱۴۰۵