دانلود کتابچه شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک | PDF رسمی مرکز تحقیقات حفاظت فنی

این کتابچه ارزیابی ریسک با عنوان رسمی «شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک ویژه مسئولین ایمنی کارگاه‌ها»، منبع آموزشی رسمیِ مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) است. این جزوه مبنای دورهٔ ۱۶ ساعتهٔ ارزیابی ریسک برای مسئولین ایمنی در سراسر کشور است و ما آن را برای دسترسی آسان همکاران HSE اینجا قرار داده‌ایم.

دانلود فایل

داخل این کتابچه ارزیابی ریسک چه چیزی هست؟

سرفصل‌های اصلی جزوه به‌ترتیب عبارت‌اند از:

• مفاهیم، تعاریف و اصطلاحات پایه
• جایگاه و هدف شناسایی خطرات کار در ارزیابی ریسک
• تشریح متدولوژی ریسک و نحوهٔ محاسبهٔ مقدار ریسک
• مراحل ارزشیابی و مدیریت ریسک
• شناسایی خطرات و عوامل مؤثر بر انتخاب روش ارزیابی
• کنترل ریسک و سلسله‌مراتب اقدامات کنترلی
• پنج تکنیک اجرایی: JSA (تجزیه و تحلیل ایمنی شغلی)، ویلیام‌ـ‌فاین، PHA (تحلیل مقدماتی خطر)، FMEA (آنالیز حالات بالقوهٔ شکست) و HAZOP

این کتابچه برای چه کسی نوشته شده؟

مخاطب اصلی، مسئولین ایمنی کارگاه‌ها هستند؛ یعنی کسانی که طبق آیین‌نامهٔ به‌کارگیری مسئولین ایمنی موظف‌اند در کارگاه شناسایی خطر و ارزیابی ریسک انجام دهند. اگر تازه در این نقش قرار گرفته‌اید، این جزوه نقطهٔ شروع درستی است چون همان چیزی است که در دورهٔ رسمی تدریس می‌شود. برای کارشناسان باتجربهٔ HSE بیشتر نقش مرجع سریع دارد تا منبع یادگیری.

کدام روش را انتخاب کنیم؟

پرتکرارترین اشتباهی که در کارگاه‌ها می‌بینیم، انتخاب روش بر اساس عادت است نه بر اساس ماهیت فعالیت. یک قاعدهٔ ساده:

• کار مشخص و مرحله‌به‌مرحله (تعویض قطعه، ورود به فضای بسته، کار در ارتفاع) ← JSA
• اولویت‌بندی سریع میان چند ریسک متنوع ← ویلیام‌ـ‌فاین
• مرحلهٔ طراحی یا راه‌اندازی یک واحد جدید ← PHA
• خرابی تجهیز و اثرش بر کل سیستم ← FMEA
• فرایند پیوسته با پارامترهای دما، فشار و دبی ← HAZOP

روش JSA را در مقالهٔ ارزیابی ریسک به روش JSA با مثال کاربردی باز کرده‌ایم.

چه چیزی در این کتابچه ارزیابی ریسک نیست

این جزوه یک منبع آموزشیِ روش‌شناسی است، نه راهنمای تکالیف قانونی. موارد زیر در آن پوشش داده نشده و باید جداگانه دنبال شود:

• تکالیف کارفرما در مادهٔ ۹۵ قانون کار
• ساختار و مصوبات کمیتهٔ حفاظت فنی و بهداشت کار
• ثبت و تحلیل شبه‌حادثه به‌عنوان ورودی ارزیابی ریسک
• انتخاب تجهیزات حفاظت فردی متناسب با ریسک باقی‌مانده

از کتابچه تا اجرا

خواندن این کتابچه ارزیابی ریسک شما را با روش آشنا می‌کند، اما گواهی‌نامهٔ رسمی و توان اجرای ارزیابی ریسک در کارگاه با گذراندن دورهٔ مربوطه به‌دست می‌آید. آکس هر دو دوره را برگزار می‌کند:

• دورهٔ ارزیابی ریسک ویژهٔ مسئولین ایمنی — دقیقاً بر پایهٔ همین سرفصل‌ها
• دورهٔ ایمنی عمومی مسئول ایمنی — پیش‌نیاز نقش مسئول ایمنی

پرسش‌های پرتکرار

این فایل رایگان است؟ بله. این کتابچه ارزیابی ریسک یک منبع آموزشی عمومیِ مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار است و دانلودش هزینه‌ای ندارد.

آیا خواندن این جزوه گواهی‌نامه می‌دهد؟ خیر. گواهی‌نامه فقط با گذراندن دورهٔ رسمی ۱۶ ساعته و قبولی در آزمون صادر می‌شود.

برای کارگاه ما کدام روش مناسب است؟ اگر فعالیت‌ها مرحله‌به‌مرحله و قابل تفکیک‌اند، JSA؛ اگر فرایند پیوستهٔ شیمیایی یا حرارتی دارید، HAZOP. در حالت تردید با ما تماس بگیرید.

نسخهٔ جدیدتری از کتابچه هست؟ نسخهٔ در دسترس، ویرایش سال ۱۳۹۶ است. اگر ویرایش تازه‌تری منتشر شود همین صفحه به‌روزرسانی می‌شود.

آخرین بازبینی این صفحه: مرداد ۱۴۰۵ · فایل PDF متعلق به مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار است و بدون تغییر بازنشر شده است.