راهنمای خرید دستکش عایق برق (IEC 60903): انتخاب کلاسِ درست برای ولتاژِ کار
آخرین بازبینی: تیر ۱۴۰۵ · نویسنده: کارشناسان ایمنی برقِ آکس
دستکش عایق برق (Electrical Insulating Gloves) دستکشی لاستیکی برای حفاظتِ دست در برابر برقگرفتگی هنگامِ کار روی تجهیزاتِ برقدار است و طبق استاندارد IEC 60903:2014 در شش کلاس (۰۰، ۰، ۱، ۲، ۳ و ۴) با حداکثر ولتاژِ کاریِ ۵۰۰ تا ۳۶٬۰۰۰ ولت دستهبندی میشود. کلاس را باید بر اساسِ ولتاژِ نامیِ سیستم و با حاشیهٔ اطمینان انتخاب کرد، و دستکش باید نشانِ کلاس، رنگ و تاریخِ آزمون داشته باشد.
دستکش عایق برق چیست و کجا لازم میشود؟
دستکش عایق برق — که در زبانِ رایج «دستکشِ برق» یا «دستکشِ ضدِ الکتریسیته» هم گفته میشود — دستکشی از لاستیکِ عایق است که هنگامِ کار روی یا نزدیکِ تجهیزاتِ برقدار، مسیرِ عبورِ جریان از راهِ دست را قطع میکند. کاربردِ آن در تعمیر و نگهداریِ تابلوهای برق، سوییچگیر، پستها و خطوطِ فشارقوی است و در بسیاری از رویههای کارِ ایمنِ برق، جزوِ الزاماتِ تجهیزاتِ حفاظتِ فردی بهشمار میرود.
مثلِ کفپوش، این دستکش هم یک لایهٔ حفاظتیِ مکمل است، نه تضمینِ مطلق. اثربخشیاش در گروِ انتخابِ کلاسِ درست، سالمبودنِ دستکش، استفاده از روکشِ چرمیِ محافظ و رعایتِ روشهای کارِ ایمن (قطع و ایزولاسیونِ منبع) است. برای پوششِ کاملِ ایستگاهِ کار، دستکش را در کنارِ کفپوش عایق برق (IEC 61111) بهکار ببرید.
استاندارد IEC 60903 و کلاسبندیِ ولتاژ
مرجعِ بینالمللیِ دستکش عایق برق، استاندارد IEC 60903 (ویرایشِ جاری: ۲۰۱۴) با عنوانِ «کار روی خطِ برقدار — دستکشهای عایق» است. این استاندارد دستکش را در شش کلاس دستهبندی میکند؛ «ولتاژِ کاری» بیشترین ولتاژی است که دستکش برای کار در کنارِ آن گواهی شده و «ولتاژِ آزمون» ولتاژی است که هر دستکش با آن آزمایش میشود (همیشه بالاتر از ولتاژِ کاری). هر کلاس یک رنگِ نشانهٔ استاندارد هم دارد:
| کلاس | ولتاژِ کاری (V) | ولتاژِ آزمون (V) | رنگِ نشانه |
|---|---|---|---|
| کلاس ۰۰ | ۵۰۰ | ۲٬۵۰۰ | بژ |
| کلاس ۰ | ۱٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰ | قرمز |
| کلاس ۱ | ۷٬۵۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ | سفید |
| کلاس ۲ | ۱۷٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰ | زرد |
| کلاس ۳ | ۲۶٬۵۰۰ | ۳۰٬۰۰۰ | سبز |
| کلاس ۴ | ۳۶٬۰۰۰ | ۴۰٬۰۰۰ | نارنجی |
جدولِ کلاسبندیِ دستکش عایق برق بر اساسِ IEC 60903
کدام کلاس مناسبِ کارِ شماست؟
قاعده ساده است: ولتاژِ کاریِ دستکش باید از ولتاژِ نامیِ سیستمی که رویش کار میکنید بیشتر باشد، با یک حاشیهٔ اطمینان. برای کارهای فشارضعیفِ خانگی/تجاری تا ۱۰۰۰ ولت، کلاس ۰ (و برای کارهای بسیار سبکِ تا ۵۰۰ ولت، کلاس ۰۰) مناسب است؛ برای فشارمتوسط به کلاسهای ۲ و ۳ و برای پستهای تا ۳۳ کیلوولت به کلاس ۴ میروید.
روکشِ چرمیِ محافظ را فراموش نکنید
دستکشِ لاستیکیِ عایق در برابرِ بریدگی و ساییدگی آسیبپذیر است و کوچکترین سوراخ، عایقبودن را از بین میبرد. به همین دلیل روی دستکشِ لاستیکیِ استاندارد باید یک روکشِ چرمیِ محافظ (over-glove) پوشیده شود تا از آسیبِ مکانیکی جلوگیری کند. نوعِ دیگری از دستکشها، «دستکشهای کامپوزیت/با حفاظتِ مکانیکیِ یکپارچه» هستند که به روکشِ چرمیِ جدا نیاز ندارند.
چطور یک دستکشِ اصل و منطبق را تشخیص دهیم؟
نشانههای یک دستکشِ عایقِ واقعی: ۱) درجِ کلاس و ارجاع به IEC 60903 روی دستکش؛ ۲) رنگِ نشانهٔ کلاس مطابقِ جدولِ بالا؛ ۳) مُهرِ تاریخِ آزمون/بازآزمون؛ ۴) نشانِ ویژگیهای خاص (مثلِ A برای مقاومتِ اسید، Z برای اوزون، C برای دمای بسیار پایین)؛ ۵) بستهبندیِ محافظ در برابرِ نور (کیسهٔ ضدِ UV).
بازرسی، آزمونِ دورهای و نگهداری
پیش از هر بار استفاده، دستکش را چشمی و با بادکردن (تستِ نشتِ هوا) بررسی کنید؛ هر ترک، بریدگی، تورم یا تغییرِ رنگ یعنی کنارگذاشتنِ فوری. علاوه بر آن، دستکشهای در حالِ استفاده باید طبقِ استاندارد بهصورتِ دورهای (بهطورِ معمول هر ۶ ماه) آزمونِ عایقی (دیالکتریک) شوند. دستکش را در کیسهٔ ضدِ UV و دور از نور، گرما و اوزون نگه دارید.
چکلیستِ خریدِ دستکش عایق برق
- ولتاژِ نامیِ سیستمِ محلِ کار را مشخص کردهام.
- کلاسِ متناظر (۰۰ تا ۴) را با حاشیهٔ اطمینان انتخاب کردهام.
- درجِ کلاس، رنگ و ارجاع به IEC 60903 روی دستکش را دیدهام.
- مُهرِ تاریخِ آزمون/بازآزمون را بررسی کردهام.
- سایزِ درست (۷ تا ۱۲) را انتخاب کردهام.
- روکشِ چرمیِ محافظ و کیسهٔ نگهداری را در نظر گرفتهام.
- برنامهٔ بازرسیِ پیش از استفاده و آزمونِ ۶ماهه را دارم.
پرسشهای پرتکرار
جمعبندی
انتخابِ درستِ دستکش عایق برق یک تصمیمِ ایمنیِ حیاتی است. ولتاژِ نامیِ کار را مشخص کنید، کلاسِ متناظر را با حاشیهٔ اطمینان از جدولِ IEC 60903 بردارید، اصالت و مُهرِ آزمونِ دستکش را مطالبه کنید، روکشِ چرمی را فراموش نکنید و با بازرسی و آزمونِ دورهای حفاظت را پایدار نگه دارید. برای یک ایستگاهِ کارِ کاملاً ایمن، دستکش را در کنارِ کفپوش عایق برق و ابزارِ عایق بهکار ببرید. آکس در همهٔ این مراحل همراهِ شماست.
انتخابِ کلاسِ درست را به ما بسپارید
برای مشاورهٔ انتخابِ کلاس بر پایهٔ ولتاژِ کارِ شما و دریافتِ پیشفاکتورِ رسمیِ دستکش عایق برقِ منطبق با IEC 60903، با کارشناسانِ آکس تماس بگیرید.
تماس و درخواستِ پیشفاکتور: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷