بازرسی دوره‌ای دستکش عایق برق؛ دستورالعمل گام‌به‌گام و فرم ثبت

دستکش عایق برق، برخلاف بیشتر اقلام حفاظت فردی، با گذشت زمان و بدون نشانهٔ بیرونی خاصیت عایقیِ خود را از دست می‌دهد. یک سوراخ سرِ سوزنی، ترک نازک یا ردِ روغن کافی است تا دستکشی که سالم به نظر می‌رسد، در ولتاژ کار رد کند. این دستورالعمل می‌گوید کاربر پیش از هر شیفت چه کار کند، واحد HSE چه چیزی را در دورهٔ معین بسنجد و در پرونده چه مدرکی باید باشد.

بازرسی دستکش عایق برق شامل چند لایه است؟

سه لایه، با سه مجری و سه بازهٔ جداگانه. جابه‌جا کردن این‌ها رایج‌ترین ایرادی است که در ممیزی دیده می‌شود:

بازهٔ شش‌ماهه برای دستکشی است که در سرویس است. دستکشی که آزمون شده ولی تحویل نشده و در انبار مانده، حداکثر تا دوازده ماه پس از آزمون قابل صدور است و بعد از آن باید دوباره آزمون شود.

پیش از هر استفاده دقیقاً چه چیزی را ببینیم؟

1. نشانه‌گذاری روی دستکش را بخوانید: کلاس، سایز و تاریخ آخرین آزمون. برچسب ناخوانا به معنای کنارگذاری است.
2. دو سمت دستکش را زیر نور ببینید: بریدگی، سوراخ، ترک، برآمدگی و حباب هوا.
3. لاستیک را آرام بکشید؛ سفتی، چسبندگی یا تغییر رنگ نشانهٔ پیری لاستیک است.
4. سراغ ردِ روغن، گریس، حلال و رنگ بروید؛ این مواد لاستیک را از داخل تخریب می‌کنند.
5. داخل دستکش را هم بررسی کنید؛ رطوبت و آلودگی داخلی هم دلیل رد است.
6. دستکش چرمی رویی را جداگانه ببینید: پارگی یا سوراخ شدن آن، لاستیک زیرین را در معرض سایش می‌گذارد.

تست بادی دستکش عایق برق چطور انجام می‌شود؟

تست بادی جای آزمون الکتریکی را نمی‌گیرد؛ کارش پیداکردن سوراخ‌هایی است که چشم نمی‌بیند:

1. دستکش را از لبه بپیچانید تا هوا داخلش حبس شود، یا از دمندهٔ دستی مخصوص استفاده کنید.
2. باد را تا حدی بدهید که لاستیک باد کند اما کشیده نشود؛ باد زیاد خودش آسیب می‌زند.
3. سطح را با دقت ببینید و سپس دستکش را کنار گوش یا روی گونه بگیرید تا خروج هوا را حس کنید.
4. بین انگشتان و نوک انگشت‌ها را جداگانه فشار دهید؛ بیشتر نشتی‌ها همین‌جاست.
5. هر نشتی، هرچند کوچک، یعنی رد. دستکش را علامت‌دار کنید و از جریان کار خارج کنید.

فرم ثبت بازرسی باید چه ستون‌هایی داشته باشد؟

بازرسی بدون مدرک، در ممیزی «انجام نشده» حساب می‌شود. فرم را ساده نگه دارید و این ستون‌ها را داشته باشید:

• کد یکتای جفت دستکش و نام تحویل‌گیرنده
• کلاس و سایز، مطابق برچسب
• تاریخ آخرین آزمون الکتریکی و تاریخ سررسید بعدی
• نتیجهٔ بازدید چشمی و تست بادی، با تاریخ و نام بازرس
• مشاهدات و دلیل رد، اگر رد شده
• اقدام انجام‌شده: ادامهٔ سرویس، ارسال به آزمون یا امحا
• امضای کاربر و تأیید سرپرست HSE

اگر می‌خواهید فرم را از صفر ننویسید، ساختار چک‌لیست بازرسی دوره‌ای کفپوش عایق برق را بردارید و ستون‌های بالا را جایِ ردیف‌های کفپوش بگذارید. برای زنجیرهٔ تحویل هم فرم تحویل وسایل حفاظت فردی همان کد یکتا را می‌خواهد.

نگهداری درست چقدر در نتیجهٔ آزمون اثر دارد؟

بیشتر دستکش‌هایی که پیش از موعد رد می‌شوند، از کار خراب نشده‌اند؛ از نگهداری خراب شده‌اند:

• در کیف یا جعبهٔ مخصوص نگه دارید، تانخورده و بی‌فشار؛ نه در جیب و نه زیر ابزار
• دور از نور خورشید و منبع گرما؛ ازن و اشعهٔ فرابنفش لاستیک را ترک می‌اندازد
• تمیز کردن فقط با آب و صابون ملایم و خشک کردن در سایه؛ نه حلال، نه بنزین
• همیشه همراه دستکش چرمی رویی استفاده شود تا سایش به لاستیک نرسد
• هر جفت یک کد داشته باشد تا سابقهٔ آزمونش گم نشود

انتخاب کلاس درست هم به اندازهٔ بازرسی اهمیت دارد؛ جدول کلاس تا ولتاژ در راهنمای خرید دستکش عایق برق مطابق IEC 60903 آمده است. برای دیدن مدل‌های موجود سراغ دستکش عایق برق Elsec بروید.

الزام قانونی این بازرسی چیست؟

تأمین و سالم نگه‌داشتن تجهیزات حفاظت فردی بر عهدهٔ کارفرماست؛ شرح این تکلیف در مادهٔ ۹۱ قانون کار آمده است. در کارهای برقی، دستکش تنها یک حلقه از زنجیره است: ارزیابی خطر آرک فلش، پوشاک متناسب با سطح انرژی، و کلاه و کفش عایق هم باید در همان دورهٔ بازرسی دیده شوند. اگر خرید سازمانی در پیش دارید، چک‌لیست استعلام تجهیزات حفاظت فردی را همراه استعلام بفرستید تا گواهی آزمون از ابتدا در شرط قرارداد باشد.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین بازبینی: ۷ آبان ۱۴۰۵ — بازبینی بعدی: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۶