سرویس و تست دستگاه تنفسی SCBA در بازسازی خودروی آتش‌نشانی؛ دورهٔ تست سیلندر و اورهال رگلاتور

وقتی یک دستگاه آتش‌نشانی برای بازسازی به کارگاه می‌آید، دستگاه‌های تنفسی روی آن هم باید بخشی از همان بازبینی باشند؛ نه فقط بدنه و پمپ. یک SCBA که سیلندرش از تاریخ تست گذشته یا رگلاتورش نشتی دارد، در لحظهٔ ورود به دود جان آتش‌نشان را تهدید می‌کند. در این راهنما سرویس و تست دستگاه تنفسی SCBA را گام‌به‌گام، همراه با دوره‌های تست و مرجع استاندارد، مرور می‌کنیم.

دستگاه تنفسی SCBA چه بخش‌هایی دارد که باید سرویس شود؟

دستگاه تنفسی هوای فشرده (SCBA) یک مجموعهٔ چندتکه است و هر تکه دورهٔ سرویس خودش را دارد. سرویس دستگاه تنفسی SCBA درست وقتی کامل است که هر پنج بخش زیر جدا بازبینی شوند:

• سیلندر هوای فشرده — مخزن تحت فشار ۳۰۰ بار؛ نیازمند تست هیدرواستاتیک دوره‌ای.
• شیر مخزن و مانومتر — نشتی و دقت نشانگر فشار.
• رگلاتور مرحلهٔ اول و دوم — کاهش فشار و تأمین هوای دمی.
• ماسک تمام‌صورت — آب‌بندی لبه، سالم بودن دریچهٔ بازدم و شیشه.
• پشتی و هارنس — تسمه، سگک و پایهٔ حمل.

اگر هنوز در مرحلهٔ انتخاب دستگاه هستید، پیش از سرویس بهتر است با منطق خرید آشنا شوید؛ در مقالهٔ ایرپک و راهنمای انتخاب دستگاه تنفسی هوای فشرده تفاوت مدل‌ها و معیار انتخاب توضیح داده شده است. برای شناخت ردهٔ حفاظتی ماسک‌ها هم جدول کلاس حفاظتی ماسک تنفسی مرجع خوبی است.

تست هیدرواستاتیک سیلندر؛ دوره و عمر مجاز

مهم‌ترین و پرهزینه‌ترین بخش سرویس دستگاه تنفسی SCBA، تست سیلندر است. سیلندر تحت فشار بالا کار می‌کند و اگر از دورهٔ تست بگذرد، دیگر مجاز به شارژ نیست. دوره‌ها بسته به جنس سیلندر فرق می‌کند:

منبع دوره‌ها: مقررات DOT آمریکا و دستور سازنده، درج‌شده روی مهر خود سیلندر. در ایران مبنا، تاریخ و مهر روی سیلندر و دستورالعمل کارخانهٔ سازنده است.

الزامات فنی خود دستگاه تنفسی که پیش‌تر در استاندارد NFPA 1981 بود، از ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ در استاندارد یکپارچهٔ NFPA 1970 گرد آمده است؛ و برای انتخاب، نگهداری و سرویس دوره‌ای، استاندارد NFPA 1852 مرجع است. جزئیات رسمی را می‌توانید در پایگاه NFPA ببینید.

سرویس رگلاتور، شیر و ماسک تمام‌صورت

پس از سیلندر، نوبت بخش‌های هوارسانی است. سرویس دستگاه تنفسی SCBA در این مرحله روی سه قطعه متمرکز می‌شود:

• رگلاتور مرحلهٔ اول: فشار خروجی با فشارسنج کارگاهی بررسی و در صورت انحراف تنظیم یا اورهال می‌شود.
• رگلاتور مرحلهٔ دوم (دمند): آزمون جریان دمی و بازدمی؛ تعویض دیافراگم و اورینگ فرسوده.
• ماسک تمام‌صورت: آزمون آب‌بندی، سلامت دریچهٔ بازدم و شفافیت شیشه.

قطعات لاستیکی (اورینگ، دیافراگم، دریچه) مصرفی‌اند و در هر اورهال با قطعهٔ اصلی همان برند تعویض می‌شوند. استفاده از قطعهٔ متفرقه، گواهی دستگاه را باطل می‌کند. برای تأمین دستگاه نو یا قطعات یدکی اصل می‌توانید دستگاه تنفسی Drager PSS 5000 SCBA و سایر مدل‌های دستگاه تنفسی را از مجموعهٔ آکس ببینید.

ایستگاه شارژ و کیفیت هوای تنفسی

یک SCBA سالم با هوای آلوده هم خطرناک است. بنابراین سرویس کامل شامل کنترل ایستگاه شارژ و کیفیت هوای تولیدی هم می‌شود:

• کالیبراسیون فشارسنج و شیر اطمینان ایستگاه شارژ.
• تعویض به‌موقع فیلتر هوا و دستگیرهٔ رطوبت.
• آزمون دوره‌ای کیفیت هوای تنفسی (رطوبت، روغن، مونوکسید کربن و اکسیژن).

برای سنجش کیفیت هوای فشرده، کیت سنجش هوای فشردهٔ دراگر ابزار استانداردی است. این مرحله را در کنار بازسازی سامانهٔ فوم و پروپورشنر و عیب‌یابی پرایمر و سیستم مکش پمپ در برنامهٔ کلی بازسازی خودرو بگنجانید.

پایه و براکت نصب SCBA روی خودرو

در بازسازی خودرو، پایهٔ نگه‌دارندهٔ دستگاه تنفسی داخل کابین یا روی بدنه هم بازبینی می‌شود؛ قفل سریع‌رهاشونده باید سالم باشد تا آتش‌نشان حین حرکت بتواند دستگاه را آزاد کند. این موضوع مستقیماً به بازسازی کابین خدمه و الزامات صندلی و SCBA طبق NFPA 1901 گره می‌خورد. مرور کامل مراحل بازسازی خودرو در صفحهٔ بازسازی و اورهال خودروی آتش‌نشانی آمده است، و فهرست خدمات تعمیر تجهیزات را در تعمیرات تجهیزات آتش‌نشانی می‌بینید. بازسازی تانکر و بدنهٔ خودرو هم بخش دیگری از همین پروژه است.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین بازبینی: ۱۰ آبان ۱۴۰۵