جدول کلاس حفاظتی ماسک تنفسی: FFP، فیلتر ذره‌ای و کد رنگی گازها
کلاس حفاظتی ماسک تنفسی با سه استاندارد تعیین میشود: EN 149 برای ماسک فیلترینگ یکتکه با رده‌های FFP1، FFP2 و FFP3؛ EN 143 برای فیلتر ذره‌ای با رده‌های P1، P2 و P3؛ و EN 14387 برای فیلتر گاز با حرف نوع و کلاس ظرفیت ۱ تا ۳. حرف و رنگ روی فیلتر، نوع آلاینده را مشخص می‌کند.
کلاس حفاظتی ماسک را همیشه از خود برچسب می‌خوانید، نه از نام تجاری قلم. این صفحه سه جدول مرجع دارد: رده‌های FFP طبق EN 149، رده‌های فیلتر ذره‌ای طبق EN 143، و حرف، رنگ و کلاس ظرفیت فیلتر گاز طبق EN 14387؛ به‌علاوهٔ مرز جایی که ماسک فیلتردار دیگر مجاز نیست.
کلاس حفاظتی ماسک در رده‌های FFP چه تفاوتی می‌سازد؟
EN 149 ماسک فیلترینگ نیم‌صورت را بر اساس بازده فیلتر و نشتی به داخل در سه رده دسته‌بندی می‌کند. عدد رده، میزان ذره‌ای را نشان می‌دهد که فیلتر نگه می‌دارد؛ انتخاب رده از نوع و غلظت ذرات محیط کار می‌آید، نه از راحتی ماسک.
| رده | حداقل بازده فیلتر | حداکثر نشت فیلتر | کاربرد معمول | استاندارد |
|---|---|---|---|---|
| FFP1 | ۸۰ درصد | ۲۰ درصد | گرد و غبار غیرسمی و الیاف درشت | EN 149 |
| FFP2 | ۹۴ درصد | ۶ درصد | گرد و غبار مضر، دود فلز و ذرات ریز | EN 149 |
| FFP3 | ۹۹ درصد | ۱ درصد | ذرات سمی، بیولوژیک و آلاینده‌های سرطان‌زا | EN 149 |
حرف اضافهٔ کنار رده هم معنا دارد: NR یعنی ماسک فقط برای یک شیفت است و R یعنی قابل استفادهٔ مجدد؛ D یعنی ماسک آزمون گرفتگی با گرد دولومیت را گذرانده و در شیفت طولانی نفس‌کشیدن با آن سخت‌تر نمی‌شود.
رده‌های P1، P2 و P3 در فیلتر جداگانه چیست؟
وقتی ماسک نیم‌صورت یا تمام‌صورت با فیلتر تعویضشدنی کار می‌کند، فیلتر ذره‌ای طبق EN 143 رده‌بندی میشود. این رده‌ها با FFP هم‌نام نیستند و سقف P3 سخت‌گیرانه‌تر از FFP3 است.
| رده فیلتر | حداقل بازده | رنگ شناسایی | آلاینده هدف | استاندارد |
|---|---|---|---|---|
| P1 | ۸۰ درصد | سفید | ذرات جامد بی‌اثر | EN 143 |
| P2 | ۹۴ درصد | سفید | ذرات جامد و مایع مضر | EN 143 |
| P3 | ۹۹٫۹۵ درصد | سفید | ذرات سمی، رادیواکتیو و عوامل بیولوژیک | EN 143 |
رده فیلتر، مجوز ورود به هر فضایی نیست
هیچ رده‌ای از FFP، P یا فیلتر گاز در کمبود اکسیژن، فضای بسته با جو ناشناخته یا غلظت فوری خطرناک مجاز نیست. در این شرایط تنها گزینه، تجهیز تنفسی هوارسان است؛ تفاوت آن را در راهنمای ایرپک آورده‌ایم.
حرف و رنگ روی فیلتر گاز چه چیزی را می‌گوید؟
EN 14387 فیلتر گاز را با یک حرف برای نوع آلاینده، یک رنگ نواری برای شناسایی سریع و یک کلاس عددی برای ظرفیت مشخص می‌کند. حرف را از برگهٔ اطلاعات ایمنی مادهٔ موجود در محیط بردارید، نه از حدس؛ ساختار آن برگه را در MSDS یا SDS چیست توضیح داده‌ایم.
| حرف | رنگ نوار | گروه آلاینده | استاندارد |
|---|---|---|---|
| A | قهوه‌ای | گاز و بخار آلی با نقطهٔ جوش بالاتر از ۶۵ درجه | EN 14387 |
| AX | قهوه‌ای | گاز و بخار آلی با نقطهٔ جوش ۶۵ درجه و پایین‌تر؛ فقط یک‌بار مصرف | EN 14387 |
| B | خاکستری | گازهای معدنی مانند کلر و سیانید هیدروژن | EN 14387 |
| E | زرد | دی‌اکسید گوگرد و گازهای اسیدی | EN 14387 |
| K | سبز | آمونیاک و مشتقات آمینی آلی | EN 14387 |
| CO | سیاه | مونوکسید کربن | EN 14387 |
| Hg-P3 | قرمز و سفید | بخار جیوه، همراه فیلتر ذره‌ای P3 | EN 14387 |
| NO-P3 | آبی و سفید | اکسیدهای نیتروژن، همراه فیلتر ذره‌ای P3 | EN 14387 |
کلاس ۱ تا ۳ فیلتر گاز بر چه مبنایی انتخاب میشود؟
در فیلتر گاز، کلاس حفاظتی ماسک دو تکه اطلاعات دارد و این‌جا کلاس عددی فقط ظرفیت جذب فیلتر است نه شدت حفاظت آن. هر سه کلاس همان نوع آلاینده را می‌گیرند؛ تفاوت در حداکثر غلظتی است که فیلتر برای آن آزمون شده و در طول عمر کارکرد.
| کلاس ظرفیت | حداکثر غلظت آزمون | اندازه و وزن فیلتر | استاندارد |
|---|---|---|---|
| کلاس ۱ | ۱۰۰۰ قسمت در میلیون | کوچک، برای کار کوتاه و غلظت کم | EN 14387 |
| کلاس ۲ | ۵۰۰۰ قسمت در میلیون | متوسط، رایج‌ترین انتخاب صنعتی | EN 14387 |
| کلاس ۳ | ۱۰۰۰۰ قسمت در میلیون | بزرگ، معمولاً روی ماسک تمام‌صورت | EN 14387 |
- مادهٔ آلاینده و غلظت آن را از برگهٔ اطلاعات ایمنی و نتیجهٔ پایش محیط بردارید.
- اگر آلاینده ذره‌ای است، رده P یا FFP را انتخاب کنید؛ اگر گاز و بخار است، حرف نوع را از جدول بالا بردارید.
- با غلظت اندازه‌گیری‌شده، کلاس ظرفیت ۱ تا ۳ را تعیین کنید.
- نوع بدنهٔ ماسک را انتخاب کنید: نیم‌صورت یا تمام‌صورت، و در صورت نیاز به حفاظت چشم، تمام‌صورت.
- آزمون تطابق چهره را ثبت کنید و تاریخ تعویض فیلتر را در سابقهٔ همان کاربر نگه دارید.
انتخاب فیلتر را با داده محیط خودتان قطعی کنیم
نام مادهٔ آلاینده و نتیجهٔ پایش را بفرستید تا حرف، کلاس و نوع بدنهٔ ماسک متناسب را در استعلام برایتان تفکیک کنیم
فیلتر را چه زمانی باید عوض کرد؟
برای فیلتر ذره‌ای، نشانه مقاومت تنفسی است: وقتی نفس‌کشیدن سخت شد، فیلتر گرفته و باید تعویض شود. برای فیلتر گاز، مقاومت تغییر نمی‌کند و همین خطرناک است؛ معیار، بوی نافذ یا طعم ماده و برنامهٔ تعویض زمان‌بندی‌شده است. فیلتر AX تنها برای یک نوبت کاری مجاز است و دوباره بسته‌بندی نمی‌شود. فیلتر بازشده در هوای آزاد حتی بدون استفاده ظرفیت از دست می‌دهد. راهنمای کامل انتخاب و مقایسهٔ بدنه‌ها را در حفاظت تنفسی و انتخاب ماسک و فیلتر و سایر اقلام این حوزه را در مقالات تجهیزات تنفسی ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت FFP2 و FFP3 چیست؟
طبق EN 149، بازده فیلتر FFP2 دستکم ۹۴ درصد و FFP3 دستکم ۹۹ درصد است و حداکثر نشت فیلتر آنها بهترتیب ۶ و ۱ درصد. FFP3 برای ذرات سمی و بیولوژیک انتخاب میشود.
رده P3 با FFP3 یکی است؟
نه. P3 طبق EN 143 دستکم ۹۹٫۹۵ درصد بازده دارد و روی فیلتر تعویضشدنی اعمال میشود؛ FFP3 طبق EN 149 دستکم ۹۹ درصد و مربوط به ماسک یکتکه است.
رنگ قهوه‌ای روی فیلتر ماسک چه معنایی دارد؟
نوع A یا AX طبق EN 14387؛ یعنی گاز و بخار آلی. تفاوت در نقطهٔ جوش ماده است: A برای بالای ۶۵ درجه و AX برای ۶۵ درجه و پایین‌تر که فقط یک‌بار مصرف است.
کلاس حفاظتی ماسک با کلاس ۲ فیلتر گاز یعنی حفاظت بیشتر؟
نه، ظرفیت بیشتر. کلاس ۱ تا ۳ حداکثر غلظت آزمون و طول عمر فیلتر را مشخص می‌کند؛ نوع آلاینده‌ای که فیلتر می‌گیرد با حرف تعیین میشود نه با کلاس.
آیا ماسک فیلتردار در فضای بسته مجاز است؟
در کمبود اکسیژن یا جو ناشناخته هیچ ماسک فیلتردار مجاز نیست، چون فیلتر هوا را تصفیه می‌کند و اکسیژن تولید نمی‌کند. در این شرایط تجهیز تنفسی هوارسان لازم است.
آخرین بازبینی: ۶ آبان ۱۴۰۵ — مرجع رده‌ها: EN 149، EN 143 و EN 14387