ایرپک (دستگاه تنفسی هوای فشرده): کی لازم است و چطور انتخاب کنیم
ایرپک یا دستگاه تنفسی هوای فشرده، تنها تجهیزی است که هوای قابل تنفس همراه خود حمل میکند. ماسک فیلتردار هوای محیط را تصفیه میکند؛ ایرپک مستقل از محیط است. در جو کماکسیژن یا غلظت بالای گاز سمی، فقط همین گزینه مجاز است.
ایرپک چیست و چه زمانی لازم میشود؟
این تفکیک، خط قرمز ایمنی تنفسی است:
| وضعیت محیط | تجهیز مجاز |
|---|---|
| اکسیژن کافی و آلایندهٔ شناخته با غلظت پایین | ماسک فیلتردار |
| کمبود اکسیژن | ایرپک — فیلتر ممنوع |
| غلظت بالا یا مادهٔ ناشناخته | ایرپک |
| عملیات اطفا در دود غلیظ | ایرپک |
اجزای یک ایرپک کامل
- سیلندر هوای فشرده — فولادی یا کامپوزیت؛ کامپوزیت سبکتر و گرانتر است.
- رگولاتور دومرحلهای — فشار سیلندر را به فشار تنفس میرساند.
- ماسک تمامصورت با فشار مثبت — فشار داخل ماسک بالاتر از محیط است؛ اگر آببندی نشت کند، هوا بیرون میزند نه آلاینده داخل.
- هشدار صوتی پایان هوا — در حدود یکچهارم ظرفیت باقیمانده فعال میشود.
- هارنس و پشتی — وزن را روی لگن منتقل میکند، نه شانه.
مدت زمان کارکرد ایرپک چقدر است؟
عدد کاتالوگ در شرایط آزمایشگاهی بهدست میآید. در عمل، مدت واقعی به سه عامل بستگی دارد: ظرفیت و فشار سیلندر، شدت کار فیزیکی و آمادگی جسمانی کاربر. فردی که زیر فشار نفس تند میکشد، ممکن است نیمی از زمان اسمی را هم نگیرد.
پنج خطای رایج در کار با ایرپک
- نبود آزمون تناسب ماسک. ریش، عینک با دستهٔ ضخیم و سایز نامناسب، آببندی را میشکنند.
- نخواندن مانومتر پیش از ورود. سیلندر نیمهپر، نیمی از زمان را میدهد.
- نگهداری پر در محل گرم. دمای بالا فشار سیلندر را بالا میبرد و لاستیکها را پیر میکند.
- فراموشی آزمون هیدرواستاتیک سیلندر. سیلندر عمر محدود دارد و باید دورهای آزمون شود.
- ورود تکنفره. کار با ایرپک همیشه دونفره است و یک تیم پشتیبان بیرون لازم دارد.
چکلیست انتخاب
- کاربرد عملیاتی است یا فرار اضطراری؟ (ظرفیت متفاوت)
- مدت ماندن در محیط چقدر پیشبینی میشود؟
- سیلندر فولادی یا کامپوزیت؟ (وزن در برابر قیمت)
- امکان شارژ محلی دارید یا باید سیلندر یدک بخرید؟
- برنامهٔ آزمون تناسب ماسک برای پرسنل نوشته شده؟
ایرپک جزئی از مجموعهٔ حفاظتی است. برای وضعیتی که اکسیژن کافی است، راهنمای انتخاب ماسک و فیلتر را ببینید؛ و حفاظت تیم عملیاتی در لباس آتشنشانی EN 469 آمده است.
الزامات ملی حفاظت تنفسی در آییننامههای شورای عالی حفاظت فنی آمده است؛ متن رسمی در پایگاه مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار در دسترس است.
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ ایرپک
ایرپک با ماسک فرار چه فرقی دارد؟
ماسک فرار فقط برای خروج از محیط طراحی شده و ظرفیت کمی دارد؛ ایرپک برای کار کردن در محیط است. با ماسک فرار وارد محیط خطرناک نمیشوند.
سیلندر کامپوزیت بهتر است یا فولادی؟
کامپوزیت سبکتر است و خستگی کمتری میسازد، ولی گرانتر است و عمر محدودتری دارد. برای تیم عملیاتی معمولاً میارزد.
هر چند وقت باید بازرسی شود؟
بازرسی پیش از هر استفاده و بازرسی دورهای توسط فرد صلاحیتدار، بهعلاوهٔ آزمون دورهای سیلندر طبق دورهٔ اعلامی سازنده.
فشار مثبت یعنی چه؟
یعنی فشار داخل ماسک همیشه کمی بالاتر از محیط است. اگر آببندی کمی نشت کند، هوا به بیرون میزند و آلاینده وارد نمیشود. این هوا مصرف میشود و زمان کارکرد را کم میکند.
نوع عملیات و تعداد پرسنلتان را بگویید؛ کارشناسان آکس ظرفیت و مدل مناسب را پیشنهاد میدهند و پیشفاکتور رسمی صادر میکنند.