سه پایه نجات: اجزای سیستم، وینچ نجات و راهنمای انتخاب
سه پایه نجات سازهٔ سهلتی قابل حملی است که روی دهانهٔ منهول، چاه یا مخزن مستقر میشود تا یک نقطهٔ اتکای بالای سر بسازد. کاربردش دو چیز است: پایین و بالا بردن ایمن نفر و بیرون کشیدن مصدوم بدون ورود نفر دوم — همان چیزی که بیشترین تلفات فضای محصور را میسازد.
اجزای یک سیستم سه پایه نجات کامل
خطای رایج خرید این است که فقط خودِ سهپایه خریده میشود. سهپایه بهتنهایی فقط یک سازه است؛ سیستم وقتی کامل میشود که چهار جزء با هم باشند:
| جزء | نقش | نکته |
|---|---|---|
| سازهٔ سهپایه | ساختن نقطهٔ اتکای بالای سر روی دهانه | پایهها باید زنجیر یا تسمهٔ مهار داشته باشند |
| وینچ نجات | بالا کشیدن فرد از بیرون | مخصوص بار انسانی باشد، نه باربرداری معمولی |
| قرقرهٔ جمعشونده | مهار سقوط در طول ورود و خروج | جدا از وینچ عمل میکند |
| هارنس تمامبدن | اتصال فرد به سیستم | نقطهٔ پشتی یا شانهای مناسب بالاکشیدن |
وینچ نجات یا وینچ کاری؟
روی سهپایه ممکن است دو نوع وینچ نصب شود و اشتباه گرفتنشان خطرناک است:
- وینچ باربرداری — برای بالا و پایین بردن ابزار و تجهیزات. برای انسان مجاز نیست.
- وینچ نجات — برای بار انسانی طراحی و آزمون شده؛ مکانیزم جلوگیری از رهاشدن آزاد دارد.
ارتفاع کاری و ظرفیت سه پایه نجات
دو عددی که باید پیش از خرید مشخص شوند:
- دهانهٔ کاری — فاصلهٔ پایهها باید بیشتر از قطر دهانه باشد. سهپایهای که لبهٔ پایهاش روی دریچه مینشیند، ناایمن است.
- ارتفاع قابل تنظیم — هرچه بلندتر، فضای بیشتری برای عبور فرد با تجهیزات؛ ولی سنگینتر و کمپایدارتر.
سطح استقرار هم مهم است: روی خاک نرم، شیب یا کف لغزنده، پایهها باید مهار شوند.
پنج خطای رایج
- خرید سهپایه بدون وینچ نجات. بدون وینچ، فقط نقطهٔ اتکا دارید نه توان نجات.
- استفاده از طناب کارگاهی. طناب و قلاب باید جزء همان سیستم آزمونشده باشند.
- نمایش تزئینی. سهپایهای که کنار دهانه گذاشته میشود ولی کارگر به آن متصل نیست، فقط دکور ممیزی است.
- نبود ناظر ثابت. در تمام مدت، یک نفر باید در دهانه بماند و دسترسی به وینچ داشته باشد.
- نداشتن سوابق بازرسی. تاریخ بازرسی دورهای وینچ و طناب، اولین چیزی است که ممیز میخواهد.
چکلیست انتخاب
- قطر و شکل دهانههای مجموعه چقدر است؟
- عمق کاری چقدر است؟ (طول طناب وینچ و قرقره)
- وینچ برای بار انسانی مشخص شده است؟
- سطح استقرار سخت است یا مهار لازم دارد؟
- طرح نجات نوشته و تیم آموزش دیدهاند؟
سهپایه جدا از رویه معنا ندارد. ترتیب گازسنجی، تهویه و مجوز کار در راهنمای ورود ایمن به فضای محصور آمده است؛ و اجزای متصل به فرد در هارنس EN 361 و قرقرهٔ جمعشونده EN 360.
الزامات ملی کار در فضای محصور در آییننامههای شورای عالی حفاظت فنی آمده است؛ متن رسمی در پایگاه مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار در دسترس است.
پرسشهای پرتکرار
سه پایه نجات برای چه عمقی مناسب است؟
محدودیت از سازه نمیآید، از طول طناب وینچ و قرقره میآید. عمق کاری را پیش از خرید اندازه بگیرید و حاشیه بگذارید.
آیا میتوان با همان وینچ، ابزار هم پایین فرستاد؟
فقط اگر سازنده هر دو کاربرد را مجاز کرده باشد. در عمل، توصیه میشود باربرداری و نجات مسیر جدا داشته باشند.
سهپایه را چه زمانی باید بازرسی کرد؟
بازرسی چشمی پیش از هر استقرار، و بازرسی دورهای توسط فرد صلاحیتدار طبق دورهٔ اعلامی سازنده. سیستمی که سقوطی را مهار کرده، از رده خارج میشود.
برای چاه کمقطر چه کنیم؟
مدلهای با دهانهٔ کاری کوچکتر یا بازوی قابل تنظیم وجود دارد. ملاک، قرارگرفتن پایهها روی سطح سخت بیرون از دهانه است.
قطر دهانهها و عمق کاری مجموعهتان را بدهید؛ کارشناسان آکس مجموعهٔ کامل و پیشفاکتور رسمی را آماده میکنند.