کفش ایمنی و استاندارد EN ISO 20345: کلاسها و راهنمای انتخاب
کفش ایمنی کفشی است که طبق استاندارد EN ISO 20345 یک تیرک محافظ پنجه دارد و ضربهی ۲۰۰ ژول را تحمل میکند. کلاس آن را باید بر پایهی خطر محیط انتخاب کرد: S1 برای محیط خشک، S2 برای محیط مرطوب، و S3 برای محیطی که هم رطوبت دارد هم خطر نفوذ میخ و براده.
کفش ایمنی چیست و چه فرقی با کفش کار دارد؟
کفش ایمنی کفشی است که دستکم یک تیرک محافظ پنجه دارد و مطابق EN ISO 20345 آزمون شده است. همین تیرک، مرز اصلی میان «کفش ایمنی» و «کفش کار» است.
کفش کار (استاندارد EN ISO 20347) ممکن است ضدلغزش، آنتیاستاتیک و راحت باشد، اما تیرک محافظ پنجه ندارد. اگر در محیط کار خطر سقوط جسم یا لهشدگی پنجه وجود دارد، تنها کفش ایمنی مجاز است.
هستهی مشترک همهی کفشهای ایمنی یک آزمون سخت است: تیرک پنجه باید ضربهی ۲۰۰ ژول و فشار لهکنندهی ۱۵ کیلونیوتن را تحمل کند. کلاسهای بالاتر، ویژگیهای دیگری به این پایه اضافه میکنند.
کلاسبندی کفش ایمنی: SB، S1، S2، S3
| کلاس | ویژگیها |
|---|---|
| SB | پایه: تیرک ۲۰۰ ژول بههمراه مقاومت لغزش و سایش (پاشنه میتواند باز باشد) |
| S1 | SB + پاشنهی بسته + آنتیاستاتیک + جذب انرژی پاشنه + کف مقاوم به روغن |
| S1P | S1 + کفی میانی پنچرشکن، مقاوم در برابر نفوذ میخ |
| S2 | S1 + مقاومت رویه در برابر نفوذ و جذب آب |
| S3 | S2 + کفی پنچرشکن + کف بیرونی آجدار (بالاترین کلاس رایج) |
در بهروزرسانی سال ۲۰۲۲، کلاسهای تازهای مانند S3L و S3S (پنچرشکن غیرفلزی) و S6 و S7 (کاملاً ضدآب) نیز اضافه شدند.
کدهای تکمیلی روی کفش را چطور بخوانیم؟
پس از کد کلاس، ممکن است حروف دیگری ببینید که حفاظتهای ویژه را نشان میدهند:
- P یا PL یا PS — کفی پنچرشکن (فلزی یا غیرفلزی)
- WR — کل کفش ضدآب · WPA — مقاومت رویه در برابر آب
- CI — عایق سرما · HI — عایق گرما · HRO — کف مقاوم به حرارت
- FO — مقاوم به روغن و سوخت · M — محافظ متاتارس (روی پا)
- SR — مقاومت لغزش افزوده
کدام کلاس برای محیط کار شما؟
| محیط کار | کلاس پیشنهادی |
|---|---|
| انبار، خط تولید و محیط سرپوشیدهی خشک | S1 یا S1P |
| محیط مرطوب، شستوشوی دورهای، صنایع غذایی | S2 |
| کارگاه ساختمانی، محوطهی باز، خطر میخ و براده | S3 |
| ریختهگری و مجاورت سطوح داغ | S3 + HRO یا HI |
| محیط سرد و فضای باز زمستانی | S3 + CI |
| کار روی تجهیزات برقدار | کفش عایق مخصوص، نه کفش آنتیاستاتیک |
یک اشتباه رایج: کفش آنتیاستاتیک با کفش عایق برق یکی نیست. کفش آنتیاستاتیک بار الکتریسیتهی ساکن را بهآرامی تخلیه میکند و در برابر برقگرفتگی محافظت نمیکند. برای کار روی تجهیز برقدار باید سراغ کفش عایق مخصوص رفت و مطابق همان منطق، از کفپوش عایق برق جلوی تابلو استفاده کرد.
نگهداری و زمان تعویض
کفش ایمنی تاریخ انقضای ثابتی ندارد؛ ملاک وضعیت آن است. این نشانهها یعنی زمان تعویض رسیده: نمایانشدن تیرک پنجه از زیر رویه، ترک یا جداشدگی زیره، فرسودگی آج تا حدی که الگو محو شده، نفوذ آب در کفشی که ضدآب بوده، یا هرگونه تغییر شکل پس از ضربهی سنگین.
پس از ضربهی شدید، حتی اگر کفش ظاهر سالمی داشته باشد باید کنار گذاشته شود؛ تیرک پنجه برای یکبار جذب ضربه طراحی شده است.
پرسشهای پرتکرار
{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”FAQPage”,”mainEntity”:[{“@type”:”Question”,”name”:”تفاوت کفش ایمنی و کفش کار چیست؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”کفش ایمنی مطابق EN ISO 20345 تیرک محافظ پنجه دارد که ضربه ۲۰۰ ژول را تحمل میکند. کفش کار مطابق EN ISO 20347 تیرک محافظ ندارد و فقط ویژگیهایی مانند ضدلغزش یا آنتیاستاتیک دارد.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”کلاس S1 و S2 و S3 کفش ایمنی چه فرقی دارند؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”S1 برای محیط خشک با پاشنه بسته و آنتیاستاتیک است. S2 مقاومت رویه در برابر آب را اضافه میکند و مناسب محیط مرطوب است. S3 علاوه بر آن کفی پنچرشکن و کف آجدار دارد و برای کارگاه ساختمانی و محیطی با خطر نفوذ میخ مناسب است.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”آیا کفش آنتیاستاتیک در برابر برقگرفتگی محافظت میکند؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”خیر. کفش آنتیاستاتیک بار الکتریسیته ساکن را بهآرامی تخلیه میکند و برای کار روی تجهیز برقدار مناسب نیست. برای این کار باید از کفش عایق مخصوص استفاده شود.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”کد P روی کفش ایمنی یعنی چه؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”یعنی کفش کفی پنچرشکن دارد و در برابر نفوذ میخ و اجسام تیز از کف محافظت میکند. کدهای PL و PS نشاندهنده پنچرشکن غیرفلزی هستند.”}},{“@type”:”Question”,”name”:”کفش ایمنی چه زمانی باید تعویض شود؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”وقتی تیرک پنجه از زیر رویه نمایان شود، زیره ترک بخورد یا جدا شود، آج کف محو شود، آب به داخل نفوذ کند یا کفش پس از ضربه سنگین تغییر شکل دهد. پس از هر ضربه شدید، کفش باید کنار گذاشته شود حتی اگر ظاهر سالمی داشته باشد.”}}]}
جمعبندی
انتخاب کفش ایمنی با شناخت خطر محیط شروع میشود، نه با برند یا قیمت. ابتدا تعیین کنید محیط شما خشک است یا مرطوب و آیا خطر نفوذ میخ وجود دارد؛ سپس کلاس متناسب را انتخاب و کدهای تکمیلی مانند HRO یا CI را بر اساس شرایط خاص اضافه کنید. در نهایت، کد درجشده روی خود کفش را بخوانید تا مطمئن شوید آنچه تحویل گرفتهاید همان چیزی است که سفارش دادهاید.
برای مشاورهی انتخاب کفش ایمنی متناسب با خطر محیط کارتان، با شماره ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ تماس بگیرید. تجهیزات مرتبط: کلاه ایمنی صنعتی EN 397، محافظ شنوایی، محافظ چشم و صورت مطابق EN 166 و دستکش عایق برق مطابق IEC 60903.
بیشتر بخوانید: تشخیص اصالت تجهیزات ایمنی: کفش، ماسک و دستکش
راهنمای کامل ردهها و کدهای پاپوش عملیاتی: چکمه آتش نشانی و استاندارد EN 15090