لباس ضد اسید و لباس شیمیایی: شش تیپ حفاظتی و مدارک لازم
لباس ضد اسید پوشاک حفاظتی شیمیایی است که مانع رسیدن مایع یا ذرهٔ خورنده به پوست میشود. انتخاب آن با یک عدد شروع نمیشود، با یک تیپ: شش تیپ حفاظتی از گازبند تا پاشش محدود تعریف شده و هر تیپ استاندارد آزمون خودش را دارد. بدون فهرست مواد آزمونشده، هیچ لباسی «ضد اسید» نیست.
در استعلامهای سازمانی، «لباس ضد اسید» معمولاً بدون هیچ قید دیگری نوشته میشود. نتیجه این است که سه فروشنده سه کالای کاملاً متفاوت پیشنهاد میدهند و هر سه هم از نظر خودشان درست گفتهاند. تفکیک تیپ و فهرست مواد آزمونشده، همان چیزی است که این ابهام را برمیدارد و استعلام را قابل مقایسه میکند.
لباس ضد اسید و لباس شیمیایی چه تفاوتی با لباس کار معمولی دارند؟
«لباس ضد اسید» و «لباس شیمیایی» در بازار ایران یک خانواده را میگویند و تفاوتشان با لباس کار معمولی بنیادی است. لباس کار معمولی پوشش است؛ پوشاک حفاظتی شیمیایی تجهیز حفاظت فردی است و در ردهبندی تجهیزات حفاظت فردی، حفاظت شیمیایی در بالاترین رده قرار میگیرد. معنای عملی این ردهبندی: کالا باید گواهی آزمون تیپ از یک نهاد اعلامشدهٔ مستقل داشته باشد، نه فقط اظهار سازنده.
الزامات عمومی همهٔ پوشاک حفاظتی در استاندارد EN ISO 13688 آمده است: اندازهبندی، بیضرر بودن مواد، علامتگذاری و اطلاعات کاربر. این استاندارد بهتنهایی حفاظت شیمیایی را تأیید نمیکند و همیشه در کنار استاندارد تیپ خوانده میشود.
شش تیپ پوشاک حفاظتی شیمیایی؛ کد هر تیپ چه میگوید؟
تیپ، شکل تماس را توصیف میکند نه شدت خطر را. ترتیب از بستهترین به بازترین است.
| تیپ | در برابر چه چیزی | استاندارد آزمون | کاربرد نمونه |
|---|---|---|---|
| تیپ ۱ | گاز و بخار، کاملاً گازبند | EN 943-1 (و EN 943-2 برای تیم امداد) | مهار نشت ناشناخته، ورود به ابر گاز |
| تیپ ۲ | گاز، غیرگازبند با فشار مثبت | EN 943-1 | فضای با نشت محتمل و تهویهٔ کنترلشده |
| تیپ ۳ | جت مایع تحت فشار | EN 14605 | شستوشوی مخزن، خط تحت فشار |
| تیپ ۴ | پاشش اسپری اشباع | EN 14605 | سمپاشی، پاشش رنگ و مواد |
| تیپ ۵ | ذرات جامد معلق در هوا | EN ISO 13982-1 | کار با پودر، عایقبرداری |
| تیپ ۶ | پاشش محدود و پاشیدگی اتفاقی | EN 13034 | انتقال بشکه، نمونهگیری آزمایشگاه |
سه کد تکمیلی هم ممکن است کنار تیپ بیاید و معنای مستقل دارند: EN 14126 برای عوامل بیولوژیک، EN 1073 برای ذرات رادیواکتیو، و EN 1149-5 برای خواص الکترواستاتیک در محیط قابل اشتعال.
رخنه یا نشت؛ کدام عدد را باید بخواهید؟
دو سنجهٔ متفاوت با هم اشتباه میشوند. رخنهٔ مولکولی یعنی مادهٔ شیمیایی از خود جنس پارچه عبور میکند، بدون اینکه سوراخی دیده شود؛ آزمون آن مطابق EN ISO 6529 انجام و نتیجه بر پایهٔ زمان رخنه کلاسبندی میشود. نشت و دفع مایع یعنی مایع از درز، دوخت یا سطح میگذرد؛ آزمون آن مطابق EN ISO 6530 است.
نکتهٔ تعیینکننده: این آزمونها برای یک فهرست مشخص از مواد شیمیایی انجام میشود، نه برای «اسید» بهطور کلی. پس پرسش درست در استعلام این است که لباس برای کدام مادهٔ شیمیایی، با کدام غلظت و با چه کلاس رخنهای آزمون شده است. برگهٔ اطلاعات ایمنی مادهٔ خودتان نقطهٔ شروع این فهرست است؛ خواندن آن در راهنمای MSDS یا SDS آمده است.
پیش از خرید چه مدارکی را از فروشنده بگیرید؟
این فهرست را عیناً در متن استعلام بگذارید. هر قلمی که پاسخ مکتوب نگیرد، در مقایسهٔ پیشنهادها حذف میشود.
- گواهی آزمون تیپ: صادرشده توسط نهاد اعلامشده، همراه با شمارهٔ شناسهٔ همان نهاد.
- فهرست مواد شیمیایی آزمونشده: با غلظت هر ماده و کلاس رخنهٔ متناظر آن.
- تیپ اعلامی و استاندارد آن: تیپ ۳ تا ۶ یا تیپ ۱ و ۲، با ارجاع به همان استاندارد جدول بالا.
- علامتگذاری روی خود لباس: تیپ، استانداردها، پیکتوگرام، اندازه و شناسهٔ تولید روی برچسب دوختهشده.
- دفترچهٔ اطلاعات کاربر: شرایط نگهداری، طول عمر انبارش، و اینکه لباس یکبارمصرف است یا قابل استفادهٔ مجدد.
اگر این فهرست را در قالب آماده میخواهید، چکلیست استعلام تجهیزات حفاظت فردی برای خرید سازمانی همین بندها را در یک فرم قابل ارسال جمع کرده است. تکلیف قانونی کارفرما در تأمین این تجهیزات هم در ماده ۹۱ قانون کار توضیح داده شده است.
کجا لباس ضد اسید جواب نمیدهد؟
سه موردی که لباس را بیاثر میکند
اول، مادهٔ شیمیایی خارج از فهرست آزمون: لباس آزمونشده برای اسید سولفوریک، تضمینی برای حلکنندهٔ آلی نیست. دوم، پوشش ناقص: تیپ ۳ و ۴ بدون دستکش، چکمه و حفاظت تنفسی سازگار، یک سیستم ناتمام است و مرز نفوذ به درز مچ و گردن منتقل میشود. سوم، استفادهٔ دوباره از لباس آلوده یا گذشته از عمر انبارش.
اجزای مکمل این سیستم جداگانه انتخاب میشوند: دستکش شیمیایی مطابق EN ISO 374 و ماسک و فیلتر تنفسی متناسب با همان ماده. مدلهای موجود لباس شیمیایی را هم در دستهٔ لباس کار شیمیایی ببینید.
پرسشهای پرتکرار
لباس ضد اسید چیست؟
پوشاک حفاظتی شیمیایی که مانع رسیدن مایع یا ذرهٔ خورنده به پوست میشود. در ردهبندی تجهیزات حفاظت فردی در بالاترین رده است و باید گواهی آزمون تیپ از نهاد اعلامشده داشته باشد.
تفاوت تیپ ۳ و تیپ ۴ چیست؟
تیپ ۳ در برابر جت مایع تحت فشار آزمون میشود و تیپ ۴ در برابر پاشش اسپری اشباع. هر دو مطابق EN 14605 سنجیده میشوند، ولی شدت تماسی که تحمل میکنند یکی نیست.
برای یک اسید مشخص، کدام لباس درست است؟
پاسخ از فهرست مواد آزمونشدهٔ همان مدل درمیآید، نه از نام تیپ. نام ماده و غلظت آن را به فروشنده بدهید و کلاس رخنهٔ متناظر را مکتوب بخواهید.
لباس شیمیایی یکبارمصرف است یا قابل شستوشو؟
به مدل بستگی دارد و در دفترچهٔ اطلاعات کاربر اعلام میشود. لباس آلودهشده با مادهٔ خورنده، حتی اگر قابل استفادهٔ مجدد باشد، طبق همان دفترچه از رده خارج میشود.
علامتگذاری روی لباس چه چیزی را نشان میدهد؟
تیپ حفاظتی، استانداردهای مرجع، پیکتوگرام، اندازه و شناسهٔ تولید. برچسب دوختهشده سند کالا است؛ لباس بدون علامتگذاری قابل پذیرش در بازرسی نیست.
تیپ و فهرست مواد را پیش از سفارش تطبیق بدهید
استعلام و پیشفاکتور پوشاک حفاظتی شیمیایی بر پایهٔ مادهٔ شیمیایی فرایند شما
آخرین بازبینی: ۱۵ آبان ۱۴۰۵ — بازبینی بعدی: اردیبهشت ۱۴۰۶