چکلیست بازرسی کپسول آتشنشانی؛ بازدید ماهانه، سرویس سالانه و فرم ثبت
بازرسی کپسول آتشنشانی سه لایه دارد: بازدید چشمی ماهانه که کارکنان آموزشدیده انجام میدهند، سرویس سالانه که کار سرویسکار صلاحیتدار است، و آزمونهای دورهای بدنه در فواصل ۶ و ۱۲ ساله. هر بازدید باید در فرم ثبت شود؛ بازدیدی که سابقهٔ مکتوب ندارد، در ممیزی انجامنشده حساب میشود.
در این صفحه: فواصل بازرسی · موارد بازدید ماهانه · فرم آمادهٔ بازرسی · موارد خارجکردن از سرویس · ارتفاع و محل نصب · سرویس سالانه و شارژ · پرسشهای پرتکرار
کپسولی که روی دیوار است لزوماً کپسولی نیست که در لحظهٔ حریق کار کند. فشار افت میکند، پلمب باز میشود، جلوی کپسول قفسه میگذارند و برچسب سرویس سه سال است تمدید نشده. چکلیست بازرسی کپسول آتشنشانی برای این نوشته میشود که این اتفاقها پیش از حادثه دیده شوند، نه بعد از آن.
بازرسی کپسول آتشنشانی هر چند وقت یک بار لازم است؟
مرجع پرکاربرد در این موضوع استاندارد NFPA 10 و مقررهٔ OSHA با شمارهٔ 29 CFR 1910.157 است. طبق بند (e) این مقرره، کپسولهای دستی باید ماهانه بازدید چشمی شوند و سالانه سرویس نگهداری بگیرند. جدول زیر فواصل را کنار هم میگذارد:
| نوع بازرسی | فاصله | چه کسی انجام میدهد | مرجع |
|---|---|---|---|
| بازدید چشمی | ماهانه | کارمند آموزشدیدهٔ همان واحد | OSHA 1910.157(e)(2) · NFPA 10 |
| سرویس نگهداری | سالانه | سرویسکار صلاحیتدار | OSHA 1910.157(e)(3) · NFPA 10 |
| تخلیه و بازبینی داخلی کپسول پودری تحت فشار دائم | هر ۶ سال | سرویسکار صلاحیتدار | OSHA 1910.157(e)(4) · NFPA 10 |
| آزمون هیدرواستاتیک کپسول آبی، CO2 و شیمیایی مرطوب | هر ۵ سال | کارگاه آزمون مجاز | NFPA 10 |
| آزمون هیدرواستاتیک کپسول پودری | هر ۱۲ سال | کارگاه آزمون مجاز | NFPA 10 |
بازرسی کپسول آتشنشانی بهصورت ماهانه تنها لایهای است که کاملاً در اختیار خود سازمان است. دو لایهٔ دیگر به سرویسکار بیرونی نیاز دارند، اما برنامهریزی و پیگیریشان باز هم با مسئول ایمنی است.
بازرسی کپسول آتشنشانی در بازدید ماهانه شامل چه مواردی است؟
بازدید ماهانه برای هر کپسول دو تا سه دقیقه وقت میگیرد. این هشت مورد را به همین ترتیب نگاه کنید:
- محل: کپسول سر جای تعیینشده در نقشه است و جابهجا نشده.
- دسترسی: جلوی کپسول کارتن، پالت یا تجهیز نیست و بدون جابهجاکردن چیزی برداشته میشود.
- دیدهشدن: کپسول از مسیر تردد پیداست؛ اگر نیست، تابلوی راهنما نصب شده است.
- بدنه: فرورفتگی، زنگزدگی، ترک یا نشتی روی بدنه و شیر دیده نمیشود.
- پلمب و ضامن: پلمب دستنخورده و ضامن سر جایش است.
- فشارسنج: اگر کپسول فشارسنج دارد، عقربه در محدودهٔ مجاز سازنده است.
- وزن: کپسول را کمی بلند کنید؛ سبکتر از حد معمول یعنی احتمال تخلیه یا نشتی.
- برچسب: دستورالعمل روی بدنه خواناست و تاریخ آخرین سرویس سالانه کمتر از ۱۲ ماه پیش است.
اگر مطمئن نیستید کپسول نصبشده با نوع خطر محل همخوان است، پیش از بازرسی کپسول آتشنشانی سراغ کلاسهای آتش و انتخاب خاموشکنندهٔ درست بروید. کپسول سالمِ نامناسب هم در لحظهٔ حریق کمکی نمیکند.
فرم بازرسی کپسول آتشنشانی چه ستونهایی لازم دارد؟
این جدول را در سربرگ سازمان خود بازسازی کنید. هر کپسول یک ردیف دارد و هر ماه یک ستون تیک و امضا:
| ردیف | ستون فرم | چه چیزی نوشته میشود |
|---|---|---|
| ۱ | کد کپسول | شمارهٔ یکتا که روی بدنه و در نقشهٔ استقرار هم آمده |
| ۲ | محل نصب | سالن، طبقه و نزدیکترین نشانهٔ ثابت |
| ۳ | نوع و ظرفیت | پودری، CO2، آبی یا فوم و وزن اسمی مادهٔ خاموشکننده |
| ۴ | تاریخ ساخت | از روی بدنه؛ مبنای محاسبهٔ آزمون ۶ و ۱۲ ساله |
| ۵ | هشت مورد بازدید ماهانه | تیک سالم / ناسالم برای هر مورد |
| ۶ | اقدام اصلاحی | چه ایرادی دیده شد، به چه کسی اعلام شد، تا چه تاریخی |
| ۷ | تاریخ آخرین سرویس سالانه | از برچسب سرویسکار، بههمراه نام شرکت سرویسدهنده |
| ۸ | نام و امضای بازدیدکننده | با تاریخ کامل روز بازدید |
OSHA در بند (e)(3) میخواهد تاریخ سرویس سالانه ثبت و تا یک سال پس از آخرین ثبت یا تا پایان عمر بدنه، هر کدام کوتاهتر بود، نگهداری شود. همین منطق برای فرم ماهانهٔ بازرسی کپسول آتشنشانی هم کارساز است: سوابق را دستکم یک سال کامل بایگانی کنید.
چه وقت کپسول باید همان روز از سرویس خارج شود؟
پلمب باز یا ضامن کشیدهشده، فشار زیر محدودهٔ مجاز، نشتی یا زنگزدگی عمیق روی بدنه، و عبور از موعد آزمون ۶ یا ۱۲ ساله. کپسول ایرادی را کنار نگذارید و منتظر سرویس سالانه نمانید؛ همان روز کپسول جایگزین نصب کنید و در ستون اقدام اصلاحی بنویسید.
بازرسی کپسول آتشنشانی تمام شد و چند کپسول باید تعویض شود؟
فهرست کدها، نوع و ظرفیت کپسولهای ناسالم را بفرستید تا استعلام و پیشفاکتور جایگزین آماده شود.
کپسول آتشنشانی را در چه ارتفاعی نصب کنیم؟
بخشی از بازرسی کپسول آتشنشانی به محل نصب برمیگردد. NFPA 10 ارتفاع را بر اساس وزن کپسول تعیین میکند؛ اعداد متریک زیر تبدیلشدهٔ مقادیر اصلی به فوت و اینچ هستند:
| وزن کپسول | بیشترین ارتفاع بالای کپسول از کف | کمترین فاصلهٔ کف کپسول از زمین |
|---|---|---|
| تا ۱۸ کیلوگرم (۴۰ پوند) | حدود ۱٫۵۲ متر (۵ فوت) | حدود ۱۰ سانتیمتر (۴ اینچ) |
| بیش از ۱۸ کیلوگرم (۴۰ پوند) | حدود ۱٫۰۷ متر (۳٫۵ فوت) | حدود ۱۰ سانتیمتر (۴ اینچ) |
کپسول چرخدار از قاعدهٔ فاصله از کف مستثناست. کپسول باید طوری نصب شود که کارکنان بدون خطر برای خودشان به آن برسند؛ این همان الزام بند (c)(1) مقررهٔ OSHA است.
سرویس سالانه و شارژ مجدد کپسول کار چه کسی است؟
بازدید ماهانه را هر کارمند آموزشدیده انجام میدهد، اما باز کردن شیر، بررسی مادهٔ خاموشکننده، تعویض واشر و شارژ مجدد کار سرویسکار صلاحیتدار است. سرویسکار پس از کار برچسب تازه با تاریخ و نام شرکت روی کپسول نصب میکند و همین برچسب در ستون ۷ فرم ثبت میشود. برای کپسولها، هوزریل و تجهیزات عملیاتی، خدمات تعمیرات تجهیزات آتشنشانی آکس را ببینید.
بازرسی کپسول آتشنشانی فقط نیمی از آمادگی است؛ نیم دیگر این است که کارکنان بدانند کپسول را چطور به کار بگیرند. روش گامبهگام استفاده از خاموشکننده را در کنار همین فرم در دورهٔ آموزشی واحد مرور کنید و محل کپسولها را در طرح واکنش اضطراری بنویسید. فهرست کامل اقلام مورد نیاز هم در دستهٔ تجهیزات آتشنشانی آمده است.
پرسشهای پرتکرار
بازرسی کپسول آتشنشانی چند وقت یک بار لازم است؟
بازدید چشمی ماهانه و سرویس نگهداری سالانه. کپسول پودری تحت فشار دائم هر ۶ سال تخلیه و بازبینی میشود و آزمون هیدرواستاتیک بدنه برای کپسول پودری هر ۱۲ سال و برای کپسول آبی و CO2 هر ۵ سال است.
بازدید ماهانهٔ کپسول را چه کسی میتواند انجام دهد؟
هر کارمند آموزشدیدهٔ همان واحد. بازدید ماهانه چشمی است و به ابزار نیاز ندارد، اما سرویس سالانه، شارژ مجدد و آزمونهای دورهای بدنه باید به سرویسکار صلاحیتدار سپرده شود.
سوابق بازرسی کپسول آتشنشانی را تا کی نگه داریم؟
OSHA میخواهد تاریخ سرویس سالانه تا یک سال پس از آخرین ثبت یا تا پایان عمر بدنه، هر کدام کوتاهتر بود، نگهداری شود. بایگانی دستکم یک سالهٔ فرمهای ماهانه هم روش مطمئنی است.
کپسولی که پلمبش باز شده را میشود دوباره نصب کرد؟
نه. پلمب باز یعنی ممکن است کپسول تخلیه یا دستکاری شده باشد. همان روز از سرویس خارج و کپسول جایگزین نصب کنید، سپس برای بررسی و شارژ به سرویسکار صلاحیتدار بسپارید.
کپسول، برچسب سرویس یا تجهیزات جایگزین لازم دارید؟
تعداد کپسولها، نوع خطر محل و فهرست ایرادهای فرم بازرسی را اعلام کنید تا کارشناسان آکس استعلام و پیشفاکتور را آماده کنند.
بیشتر بخوانید: چکلیست و فرم تست دورهای پمپ آتشنشانی
آخرین بازبینی: ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ — بازبینی بعدی: ۲۶ اسفند ۱۴۰۵