دستکش صنعتی؛ راهنمای انتخاب بر اساس خطر کار

خطر غالب کار شما کدام است؟

بیشترین خطای خرید دستکش صنعتی این است که یک مدل «همه‌کاره» برای کل کارگاه سفارش داده می‌شود. دستکشی که برای برش طراحی شده، لزوماً در برابر حلال شیمیایی مقاوم نیست؛ و دستکش نسوز، هیچ حفاظتی در برابر برق نمی‌دهد.

پس اولین کار، فهرست‌کردن خطرهای هر ایستگاه کاری است: تماس با لبهٔ تیز، سایش مداوم، پاشش ماده شیمیایی، سطح داغ، جرقه و فلز مذاب، یا کار روی تجهیز برق‌دار. برای هر خطر، خانوادهٔ متفاوتی از دستکش وجود دارد و برای هرکدام آزمون و استاندارد جداگانه تعریف شده است.

جدول انتخاب بر اساس خطر

این جدول نقطهٔ شروع تصمیم است؛ برای هر ردیف، راهنمای تفصیلی همان خانواده را باز کرده‌ایم:

در خانوادهٔ مکانیکی، عدد یا حرف‌های کنار نشان EN 388 روی مچ دستکش چاپ می‌شود و سطح مقاومت در برابر سایش، برش، پارگی و سوراخ‌شدگی را نشان می‌دهد. این کدها را از روی خود دستکش و برگهٔ مشخصات همان مدل بخوانید، نه از روی توضیح کلی فروشنده.

سایز و فیت؛ عاملی که بیشتر از جنس اهمیت دارد

دستکش بزرگ‌تر از دست، بین انگشت و ابزار سُر می‌خورد و خودش عامل حادثه می‌شود؛ دستکش تنگ، بعد از نیم ساعت از دست درمی‌آید. هر دو حالت یعنی حفاظت صفر. پیش از سفارش انبوه، از هر سایز چند جفت نمونه بگیرید و روی همان کار واقعی امتحان کنید.

حساسیت لمس هم بخشی از تصمیم است. در کارهای ظریف مونتاژ، دستکش ضخیم باعث می‌شود اپراتور مدام آن را دربیاورد. در این حالت دستکش نازک‌تر با پوشش کف مناسب، در عمل ایمن‌تر از دستکش ضخیمی است که پوشیده نمی‌شود.

چک‌لیست انتخاب پیش از استعلام

پیش از تماس برای استعلام، این پنج مورد را روی کاغذ بیاورید تا پیشنهاد دریافتی دقیق باشد:

1. خطر غالب هر ایستگاه کاری و اینکه آیا بیش از یک خطر همزمان وجود دارد.
2. ماده یا موادی که دست با آن تماس دارد، با نام دقیق — به‌ویژه در کار شیمیایی.
3. مدت تماس در هر شیفت و اینکه تماس دائمی است یا لحظه‌ای.
4. نیاز به حساسیت لمس یا گریپ روی سطح روغنی.
5. تعداد نفرات به تفکیک سایز و مصرف تخمینی ماهانه.

فرم تحویل هم بخشی از همین پرونده است؛ نمونهٔ آمادهٔ آن در فرم تحویل وسایل حفاظت فردی قرار دارد و تکلیف قانونی کارفرما در ماده ۹۱ قانون کار توضیح داده شده است.

نگهداری و انبارش؛ جایی که بودجه هدر می‌رود

بخش زیادی از هزینهٔ دستکش صنعتی صرف اقلامی می‌شود که پیش از رسیدن به دست کاربر از کار افتاده‌اند. دستکش لاستیکی و شیمیایی در مجاورت نور مستقیم، گرما و روغن پیر می‌شود؛ دستکش نسوز اگر مرطوب انبار شود، در اولین تماس حرارتی بخار تولید می‌کند و خودش عامل سوختگی است.

قاعدهٔ انبار ساده است: دور از نور و حرارت، خشک، در بستهٔ اصلی و با گردش موجودی به روش اولین‌ورودی–اولین‌خروجی. دستکش‌های بازگشتی از خط تولید هم باید پیش از استفادهٔ دوباره بازدید شوند، نه اینکه مستقیم به قفسه برگردند.

چه مدرکی از فروشنده بخواهید

برای هر قلم دستکش صنعتی، سه چیز باید قابل ارائه باشد: نام و مدل دقیق سازنده، نشان استاندارد مرتبط با همان خطر، و برگهٔ مشخصات یا گواهی آزمون. اگر فروشنده فقط عکس و قیمت می‌دهد، هنوز چیزی دربارهٔ حفاظت نگفته است.

در بازار ایران، تفاوت قیمت زیاد معمولاً ریشه در همین مدارک دارد. روش تشخیص قلم اصل از تقلبی را در تشخیص اصالت تجهیزات ایمنی باز کرده‌ایم.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین بازبینی: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ — بازبینی بعدی: ۲۵ آذر ۱۴۰۵