بازرسی درب ضد حریق؛ فرم ۱۳ بندی NFPA 80 و فاصلههای مجاز
بازرسی درب ضد حریق طبق استاندارد NFPA 80 دستکم سالی یک بار انجام میشود و ۱۳ مورد مشخص دارد: از خوانا بودن پلاک رتبهبندی و سالم بودن بدنه تا کار کردن درببند، بسته شدن کامل قفل و مجاز بودن فاصلهٔ درب تا چارچوب. درز کناری درب فلزی حداکثر ۳٫۲ میلیمتر و فاصلهٔ زیر درب حداکثر ۱۹ میلیمتر است. هر مورد ردشده تا تعمیر، درب را از حالت ضد حریق خارج میکند.
در این صفحه میخوانید
چرا درب ضد حریق بازرسی جداگانه میخواهد؟
درب ضد حریق تنها قطعهٔ دیوار آتش است که هر روز صدها بار باز و بسته میشود. دیوار بتنی با گذر زمان تغییری نمیکند، اما درببند شل میشود، لولا افت میکند، کسی زیر درب گُوِه میگذارد تا باز بماند و نصاب تأسیسات برای عبور کابل سوراخی در بدنه میزند. هر کدام از اینها کافی است تا دود و شعله در چند دقیقه از یک طبقه یا بخش به بخش دیگر برسد.
به همین دلیل NFPA 80، استاندارد دربها و پنجرههای حفاظت از آتش، از ویرایش ۲۰۰۷ بازرسی دورهای مجموعهٔ درب را الزامی کرده است. در ایران، مبحث سوم مقررات ملی ساختمان وجود درب مقاوم در برابر آتش را در مسیرهای خروج و جداکنندههای آتش میخواهد، ولی معیار عملیاتی و قابلتیکزدن برای بازدید دورهای را معمولاً همین استاندارد آمریکایی میدهد. مخاطب این صفحه مسئول HSE، مدیر ساختمان و پیمانکار نگهداری است که باید فرم پرشده و قابل دفاع تحویل دهد.
بازرسی درب ضد حریق هر چند وقت یک بار و توسط چه کسی انجام میشود؟
سه نقطهٔ زمانی داریم. اول، آزمون پذیرش بلافاصله پس از نصب. دوم، بازرسی سالانه برای همهٔ دربها. سوم، بازرسی پس از هر تعمیر یا تعویض قطعه، مثلاً بعد از عوض کردن درببند یا دستگیرهٔ پانیک. در آزمون پذیرش، درب باید با همهٔ روشهای فعالسازیاش بسته شود؛ اگر با سیگنال اعلام حریق آزاد میشود، همان سیگنال هم آزمایش میشود.
NFPA 80 گواهینامهٔ خاصی را برای بازرس اجباری نکرده است. شرط، «فرد واجد صلاحیت» است: کسی که دانش، آموزش و تجربهٔ کافی دربارهٔ اجزای درب دارد و میتواند آن را با مدرک یا سابقه نشان دهد. در عمل، بازرس داخلی آموزشدیده برای بازدید سالانه کافی است، به شرطی که فرم را کامل و امضاشده نگه دارد.
فرم ۱۳ بندی بازرسی سالانهٔ درب ضد حریق
این ۱۳ بند برای دربهای لولایی با یراقآلات ساختمانی یا یراق ضد حریق است و عیناً از فهرست بازرسی NFPA 80 گرفته شده. جدول را میتوانید برای هر درب یک بار پر کنید؛ شمارهٔ درب را روی نقشهٔ طبقه هم علامت بزنید تا سال بعد همان درب را پیدا کنید.
| بند | چه چیزی را ببینید | قبول | رد | توضیح و اقدام |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | پلاک رتبهبندی درب و چارچوب دیده میشود و خواناست | ☐ | ☐ | |
| ۲ | روی درب و چارچوب هیچ سوراخ یا شکستگی باز نیست | ☐ | ☐ | |
| ۳ | شیشه، قاب شیشه و زهوار آن سالم و محکم است | ☐ | ☐ | |
| ۴ | درب، چارچوب، لولا، یراق و آستانه محکم، همراستا و سالماند | ☐ | ☐ | |
| ۵ | هیچ قطعهای کم یا شکسته نیست | ☐ | ☐ | |
| ۶ | فاصلهٔ درب تا چارچوب و کف از حد مجاز بیشتر نیست | ☐ | ☐ | |
| ۷ | درببند کار میکند و درب را از حالت کاملاً باز تا انتها میبندد | ☐ | ☐ | |
| ۸ | در درب دولنگه، هماهنگکننده ترتیب بسته شدن لنگهها را درست انجام میدهد | ☐ | ☐ | |
| ۹ | قفل یا زبانه در حالت بسته درب را نگه میدارد | ☐ | ☐ | |
| ۱۰ | یراق اضافهای که مانع کار درب شود نصب نشده است | ☐ | ☐ | |
| ۱۱ | تغییر میدانی که رتبهٔ درب را باطل کند انجام نشده است | ☐ | ☐ | |
| ۱۲ | نوار و درزگیر لازم نصب و سالم است | ☐ | ☐ | |
| ۱۳ | تابلو و برچسب روی درب از ۵٪ سطح آن بیشتر نیست | ☐ | ☐ |
برای بند ۷ یک آزمون ساده کافی است: درب را کامل باز کنید و رها کنید. اگر پیش از رسیدن به چارچوب بایستد یا زبانه جا نیفتد، هم بند ۷ رد است و هم بند ۹.
برای دربهای پروژهتان فرم و برنامهٔ بازرسی میخواهید؟
تعداد دربها و نوع ساختمان را بگویید تا کارشناسان آکس فرم بازدید و فهرست تجهیزات لازم را برایتان آماده کنند.
فاصلههای مجاز درب ضد حریق تا چارچوب و کف چقدر است؟
بند ۶ فرم بیشترین رد را میخورد، چون با چشم تشخیص داده نمیشود و فیلر یا کولیس لازم دارد. اعداد زیر از ویرایش ۲۰۲۵ استاندارد NFPA 80 است؛ معادل میلیمتری را برای راحتی گرد کردهایم.
| محل اندازهگیری | نوع درب | حداکثر مجاز (اینچ) | معادل تقریبی (میلیمتر) |
|---|---|---|---|
| بالا، کنارهها و محل برخورد دو لنگه | درب فلزی توخالی | 1/8 ± 1/16 | ۳٫۲ (با رواداری ۱٫۶±) |
| بالا، کنارهها و محل برخورد دو لنگه | درب چوبی با رتبهٔ بیش از ۲۰ دقیقه | 1/8 | ۳٫۲ |
| بالا، کنارهها و محل برخورد دو لنگه | درب چوبی ۲۰ دقیقهای یا روکش HPDL در چارچوب فلزی | 3/16 | ۴٫۸ |
| زیر درب تا کف تمامشده یا آستانه | حالت عادی | 3/4 | ۱۹ |
| زیر درب | لبهٔ پایین درب بیش از ۳۸ اینچ بالاتر از کف | 3/8 | ۹٫۵ |
فاصلهٔ زیاد را با نوار نپوشانید
چسباندن نوار یا درزگیر معمولی روی درز بیش از حد، درب را قبول نمیکند. فقط درزگیر و قطعهای که برای همان مجموعهٔ درب آزمون و تأیید شده مجاز است؛ در غیر این صورت چارچوب یا لولا باید اصلاح شود.
رایجترین دلایل رد شدن درب در بازدید سالانه چیست؟
- گُوِه، طناب یا جسم سنگین که درب را باز نگه داشته است. اگر درب باید باز بماند، نگهدارندهٔ مغناطیسی متصل به تجهیزات اعلام و اطفای حریق راه درست است.
- درببند برداشتهشده یا تنظیمنشده، معمولاً به خاطر شکایت از سنگینی درب.
- سوراخ اضافه برای کابل، کارتخوان یا قفل جدید که با پیچ یا بتونه پر شده است. اگر کار جوشکاری یا برشکاری کنار درب انجام میشود، مجوز کار گرم بگیرید.
- پلاک رتبهبندی رنگشده در نقاشی ساختمان؛ بدون پلاک خوانا، رتبهٔ درب قابل اثبات نیست.
- لولای افتاده که هم فاصلهٔ بالای درب را زیاد میکند و هم زبانه را از جای خود بیرون میبرد.
هر مورد ردشده باید بدون تأخیر اصلاح شود. اگر قطعهای تعویض شد، بازرسی همان درب دوباره تکرار میشود و نتیجه کنار فرم قبلی ثبت میشود.
سابقهٔ بازرسی درب ضد حریق را چطور نگه داریم؟
NFPA 80 سابقهٔ آزمون پذیرش را برای تمام عمر درب و سابقهٔ بازرسیهای دورهای را دستکم سه سال لازم میداند، مگر مرجع محلی مدت دیگری تعیین کند. هر فرم باید تاریخ، نام و امضای بازرس، محل و شمارهٔ درب، نتیجهٔ هر بند و اقدام اصلاحی را داشته باشد. سادهترین روش این است که بازرسی دربها را در همان تقویمی بگذارید که بازرسی کپسولهای آتشنشانی و بازدید جعبههای آتشنشانی را ثبت میکنید، تا بازرس آتشنشانی یا بیمه یک پرونده ببیند نه چند برگهٔ پراکنده.
درب ضد حریق بخشی از زنجیرهای است که با دتکتورهای اعلام حریق شروع میشود و با اسپرینکلر و پمپ آتشنشانی کامل میشود: اگر نگهدارندهٔ مغناطیسی به پنل وصل است، آزمون آن با چکلیست بازرسی سیستم اعلام حریق هماهنگ شود. تجهیزات واکنش را هم از دستهٔ تجهیزات آتشنشانی آکس ببینید.
محصولات مرتبط با ایمنی دربها و مسیر خروج
- دتکتور دود Orbis برای راهروها و پشت دربهای جداکنندهٔ آتش
- شستی اعلام حریق کنار دربهای خروج اضطراری
- چراغ اعلام حریق Klaxon برای هشدار دیداری در مسیر تخلیه
- پتوی اطفای حریق برای آشپزخانه و اتاقهای سرویس
- شیلنگ آتشنشانی برای جعبههای آتشنشانی طبقات
همهٔ اقلام را در دستهٔ تجهیزات آتشنشانی و ابزارآلات آتشنشانی ببینید.
پرسشهای پرتکرار
بازرسی درب ضد حریق چند وقت یک بار لازم است؟
طبق NFPA 80 دستکم سالی یک بار، بهعلاوهٔ آزمون پذیرش پس از نصب و بازرسی دوباره بعد از هر تعمیر یا تعویض قطعه.
فاصلهٔ مجاز زیر درب ضد حریق چقدر است؟
حداکثر سهچهارم اینچ، حدود ۱۹ میلیمتر، تا کف تمامشده یا آستانه. اگر لبهٔ پایین درب بیش از ۳۸ اینچ بالاتر از کف باشد، حداکثر حدود ۹٫۵ میلیمتر است.
آیا بازرس درب ضد حریق باید گواهینامه داشته باشد؟
NFPA 80 گواهینامهٔ خاصی را اجباری نکرده است. بازرس باید دانش، آموزش و تجربهٔ کافی دربارهٔ اجزای درب داشته باشد و بتواند آن را با مدرک یا سابقه نشان دهد.
سوابق بازرسی درب ضد حریق تا چه زمانی نگه داشته شود؟
سابقهٔ آزمون پذیرش تا پایان عمر درب و سابقهٔ بازرسیهای دورهای دستکم سه سال، مگر مرجع محلی مدت دیگری تعیین کرده باشد.
استعلام تجهیزات آتشنشانی و فرمهای بازرسی
برای مشاوره، استعلام و پیشفاکتور تجهیزات ایمنی و آتشنشانی با کارشناسان شبکه نوین صنعت آکس تماس بگیرید.
آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ — مرجع اعداد: NFPA 80 ویرایش ۲۰۲۵ — بازبینی بعدی: فروردین ۱۴۰۶